25ê Îlonê: Roja ku îradeya serxwebûna Kurdistanê di sindoqên dengdanê de hat nîşandan
Neh sal di ser referanduma serxwebûnê ya li Herêma Kurdistanê re derbas bûn. Di 25ê Îlona 2017an de, gelê Kurdistanê bi piraniyeke mezin dengê 'erê' da pirsa serxwebûnê û yek ji biryarên herî girîng di dîroka xwe ya siyasî de da.
RûpelNews - Nêzîkî 3.3 milyon kesan di referandumê de, ku li Herêma Kurdistanê û li hin deverên ku nifûsa kurd liê dijî lê belê li derveyî sînorên Herêmê yên îdarî hatibû lidarxistin, dengê xwe dan. Li gorî encamên fermî, ji sedî 92.73ê dengan piştgirî ji serxwebûnê re bû.
Her çend referandum rasterast ne bû îlankirina serxwebûnê, encam wekî îfadeya vîna gelê kurd a derbarê paşeroja wan de, ku bi rêya sindoqên dengdanê hatibû nîşandan, di dîrokê de cih girt.
Serok Barzanî: Êdî pir dereng e
Di 22ê Îlona 2017an de ango sê roj beriya referandumê, Serok Mesûd Barzanî, ku wê demê Serokê Herêma Kurdistanê bû, di mîtîngeke 'Erê' de li Hewlêrê axivî û bal kişand ser zextên navneteweyî yên ji bo paşxistina referandumê.
Serok Barzanî diyar kir, "Em roj û şev di bin zexteke berdewam de ne ku referandumê paş bixin," û peyama ku "Niha pir dereng e û ji bo paşxistina referandumê ti dem nema ye" ragihand.
Di heman axaftinê de, Barzanî tekez kir ku mebesta referandumê ne ji nû ve xêzkirina sînoran e an jî ferzkirina rewşeke qediyayî li ser aliyekî ye, û diyar kir ku dê îradeya gelê ku li serxwebûnê dixwaze di sindoqên dengdanê de xuya bibe. Wî her wiha diyar kir ku ew amade ne ku piştî referandumê bi Bexdayê re li ser mijarên wekî sînor, petrol, gaza xwezayî û herêmên nakokî danûstandinan bikin.
Barzanî: Mafê me heye ku em çarenûsa xwe diyar bikin
Di axaftinên xwe yên di dema beriya referandumê de, Barzanî tekezî li ser mafê gelê Kurdistanê kir ku çarenûsa xwe diyar bike.
Di axaftina xwe ya 24ê Îlonê de, Barzanî her wiha diyar kir ku ew ji bo danûstandinên bi Bexdayê re piştî referandumê amade ne û lê zêde kir ku pêvajo divê bi rêya danûstandinan bi pêş ve biçe. Barzanî diyar kir ku referandum ne 'dawî' lê destpêka pêvajoyeke siyasî ya derbarê paşerojê de ye.
Di hevpeyvînên ku wê demê ji çapemeniya navneteweyî re kiribûn, Barzanî diyar kiribû ku kurd dê qebûl nekin ku li Iraqê di pozîsyoneke duyemîn de bijîn, û tekez kiribû ku mafekî xwezayî ye ku gel di paşeroja xwe de xwedî gotin be.
Ji sindoqên dengdanê ji sedî 92.73 dengê 'erê' derket. Dengdan, ku serê sibêya 25ê Îlonê dest pê kiribû, li gelek bajarên li seranserê Kurdistanê bi beşdariyeke bilind pêk hat.
Gava ku sindoqên dengdanê hatin vekirin, diyar bû ku vebijêrka serxwebûnê bi awayekî berbiçav li pêş bû. Li gorî encamên dawî, 3 milyon û 305 hezar û 925 kesan dengê xwe dan; ji dengên derbasdar ji sedî 92.73 'erê' û ji sedî 7.27 'na' bû.
Di daxuyaniyekê de piştî referandumê, Serok Barzanî spasiya dengdêran kir û destnîşan kir ku gel bi dengê xwe di sindoqên dengdanê de israra xwe ya ji bo diyarkirina çarenûsa xwe nîşan daye. Wî got ku dengê 'erê' ne tenê dengê ji bo serxwebûnê bû, lê di heman demê de bersivek bû ji bo zordarî û komkujiyên ku di paşerojê de hatibûn jiyîn.
Serdema nû ya piştî referandumê
Piştî referandumê alozî di navbera Bexde û Hewlêrê de zêde bûn. Hikûmeta Iraqê encamên referandumê qebûl nekir û li herêmên gengeşî operasyoneke leşkerî da destpêkirin.
Piştî bûyerên li Kerkûkê di 16ê Cotmeha 2017an de, hêzên kurd ji hin deverên bajêr vekişiyan. Di axaftina xwe ya dîrokî ya di 29ê Cotmehê de, Serok Barzanî rewş nirxand û tekez kir ku vîna bi milyonan kesên ku di referandumê de deng dabûn, nikare bi van geşedanan bê pûçkirin.
"Encamê vê bûyera dîrokî nayê guhertin"
Di daxuyaniyên ku di dawiya sala 2017an de hatin dayîn de, Barzanî tekez kir ku dengên ku di 25ê Îlonê de hatin dayîn ji bo gelê Kurdistanê bûyereke dîrokî temsîl dikir.
Piştî neh salan, referandûma serxwebûnê hîn jî di dîroka siyasî ya Kurdistanê de wekî xaleke werçerxanê ya girîng tê dîtin. Di heman demê de, dîroka 25ê Îlonê di bîra mirovan de wekî ew roj maye ku gelê Kurdistanê bi milyonan deng ji bo piştgiriya daxwaza xwe ya serxwebûnê dabûn.
