Raperîna Adara 1991an: Roja ku Ranyayê herikîna dîrokê li Kurdistanê guhert
Îro salvegera raperîna 5ê Adara 1991an e. Ev dastana gel ne tenê serhildaneke leşkerî bû, belku erdhejeke siyasî û civakî bû ku rênçên rejîma Baesê ji axa Kurdistanê rakir û qonaxeke nû ji bo nasnameya destûrî û siyasî ya Herêma Kurdistanê ava kir.
RûpelNews - Di sibeha 5ê Adara 1991an de, bajarê Ranyayê bi dîrokê re li ser peymanekê bû. Çirûska yekem ji qirikên girseyên gel derket ku bi sîngên tazî û bi piştgiriya hêzên Pêşmergeyên Kurdistanê rabûn ser piyan. Di nav çend saetan de, bajar bû qada azadiya îradeyê; raperîneran dest danîn ser baregehên leşkerî û saziyên ewlehiyê yên rejîmê. Ji wê rojê ve Ranya wekî "Derwazeya Raperînê" tê naskirin.
Ranya tenê destpêk bû; agirê şoreşê zû belav bû û bajarên Silêmanî, Hewlêr û Dihokê girtin bin baskên xwe. Ev qonax di 21ê Adarê de, hevdem bi cejna Newrozê re, bi rizgarkirina bajarê Kerkûkê gihîşt lûtkeya xwe. Piştî bi dehan salan ji zilm û zordariyê, gelê Kurd kontrola bajarên xwe bi temamî girt destê xwe.
Korewa Milyonî: Ew trajediya ku wijdanê cîhanê hejand
Rejîma Baesê bi hêsanî teslîm nebû; wê bi çekên giran êrîşeke berfireh da destpêkirin, ku ev bû sedema karesateke mirovî ya mezin di dawiya sedsala bîstan de. Bi sed hezaran Kurd neçar man ku ber bi çiyayên asê û sînorên Tirkiye û Îranê ve birevin, ku ev bûyer wekî "Korewa Milyonî" hat naskirin.
Dîmenên penaberan ên di nav berfê de wijdanê cîhanê hejand û hêzên navneteweyî neçar kirin ku destwerdanê bikin. Di Nîsana 1991an de, Civata Ewlekariyê ya Neteweyên Yekbûyî biryara hejmar 688 derxist. Vê biryarê "herêmeke ewle" û qedexeya firînê li ser hêla 36an ava kir, ku rê li ber vegera penaberan û vekişîna hêzên rejîmê ji bajarên Kurdistanê vekir.
Ji şoreşê ber bi dewletbûnê: Jidayikbûna saziyan
Raperîn tenê bi derkirina dagirkeran bi dawî nebû, belku veguherî projeyeke avakirina saziyan û rêveberiyê. Di 19ê Gulana 1992an de, Kurd cara yekem di dîroka xwe de ji bo hilbijartina "Parlemena Kurdistanê" çûn ser sindoqan.
Ev gav ragihandina fermî ya jidayikbûna qeyaneke siyasî û yasayî bû ku xwedî hikûmet û parlemen e. Ji wê demê ve, Herêma Kurdistanê ji herêmeke şerzade veguherî navendeke aborî û dîplomatîk a giring û doza wê di qadên navneteweyî de cih girt.
Raperîna Adara 1991an di wijdana Kurdistanê de wekî rûpeleke zêrîn dimîne; wê tevgera azadiya Kurd ji xebata çiyayan veguherî desthilateke şerî û yasayî ya ku li cîhanê tê naskirin. Vê raperînê bi xwîna şehîdan nexşeya rê ya ji bo paşerojeke azad û serbexwe xêz kir.
