Derbarê pesendkirina Çarçove Yasayê de kê çi got?

RûpelNews - Piştî nîqaşên dirêj, Çarçove Yasa ji aliyê Parlamentoyê ve hate pesendkirin. Tevî rexneyên tund ên ji beşekî raya giştî ya kurd û bertekên ji hin derdorên neteweperest ên li Tirkiyeyê, Parlamentoyê di warê çarçoveya yasayî ya ji bo Pêvajoya Çareseriyê ya Nû de gaveke krîtîk avêt.

Zagon, ku bendên derbarê bêçekkirina PKKê dihewîne, wekî pêngava yasayî ya yekem a di warê yek ji mijarên herî girîng ên çareseriya pirsgirêka kurd de tê dîtin. Her çend bala zagonê li ser bêçekkirina PKKê be jî, piraniya nîqaşên derbarê Çarçove Yasayê de rasterast li ser çareseriya pirsgirêka kurd û demokratîkkirina Tirkiyeyê bûn.
Piştî dengdana dîrokî ya li Parlamentoyê, nirxandin ji partiyên siyasî û aktorên din li pey hev hatin. 

Kurtulmuş: Derî vebûye

Serokê Meclîsa Mezin a Neteweyî ya Tirkiyeyê Numan Kurtulmuş, di daxuyaniyeke piştî derbasbûna pêşnûmeqanûnê got ku Meclîsê rojeke dîrokî jiyaye.

Kurtulmuş, ku destnîşan kir ku pêşnûmeqanûn bi dengê 467 parlamenteran hatiye pejirandin, xebata komîsyonê ya ku di 5ê Tebaxa par de dest pê kiribû, bilêv kir.
Kurtulmuş got, "Xebata komîteyê, ya ku me di 5ê Tebaxa par de dest pê kir, di rastiyê de pêngava yekem a ber bi Pêvajoya Çareseriya Nû ve bû. Bi encama ku îro li vir hat bidestxistin, ew derî niha hatiye vekirin."

Kurtulmuş diyar kir ku, piştî danîna çekan û hilweşandina rêxistinê, dê serdemeke nû were avakirin ku tê de dê li seranserê herêmên cuda yên Tirkiyeyê aşti, lihevhatin, birati û hevgirtin serwer bin.

Peyameke 'serdemeke nû' ji hikûmetê

Wezîrê Dadê Akin Gurlek destnîşan kir ku qanûn di çarçoveya Pêvajoya Çareseriya Nû de gaveke girîng e, û lê zêde kir ku pêvajo dê alîkariya Tirkiyeyê bike ku ew bihayê giran ê ku bi salan daye li pey xwe bihêle.

Gurlek diyar kir ku serdema nû dê aştiyê, ewlehiyê û biratiyê daîmî bike, di heman demê de yekîtiya neteweyî û hevgirtinê jî xurt bike.

Cîgirê Serokomarê Tirkiyeyê Cevdet Yilmaz her wiha destnîşan kir ku, eger pêvajo bi serkeftî bi dawî bibe, dê Tirkiye û 86 milyon welatiyên wê bibin serketî.
Yilmaz peyam ragihand: "Dê tu binketî tune bin; dê Komara Tirkiyeyê û 86 milyon welatiyên me serketî bin."

ÇÎftçî: Ne efû, ne lihevkirin û ne jî tawîzek e

Wezîrê Karên Navxweyî Mustafa ÇÎftçî, di daxuyaniya xwe ya derbarê qanûnê de, anî ziman ku ev qanûn ne efû û ne jî lihevkirinek e.

ÇÎftçî diyar kir, "Ev qanûn ne efû, ne lihevkirin û ne jî tawîzek e; ew îfadeyeke xurt a îradeya dewletê ye, ku li ser bingeha ji holê rakirina terorê di hemû şêwe û berfirehiyên wê de hatiye avakirin."

DEM Partî: Qonaxeke dîrokî hatiye derbaskirin

Di vê navberê de, DEM Partiyê derbasbûna qanûnê wekî qonaxeke girîng di Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk de nirxand.

Di daxuyaniyeke ku ji aliyê partiyê ve hat weşandin de hat destnîşankirin ku piştî pejirandina pêşnûmeqanûna 'Xurtkirina Hevgirtina Neteweyî û Yekbûna Civakî' ji aliyê Meclîsa Giştî ve, pêvajo ketiye qonaxeke nû.

DEM Partiyê spasiya wan parlamenter û aktorên siyasî kir ku bi rexne û pêşniyarên xwe beşdarî pêşnûmeqanûnê bûbûn û tekez kir ku dê berpirsiyariyên wan di serdema pêş de hê girantir bibin.

Di daxuyaniyê de hat destnîşankirin ku dê têkoşîna ji bo mayîndekirina aştiyê, demokrasiyê û wekheviyê bidome.

Ocalan: Rêwîtiyeke hezar kîlometreyî bi gaveke tenê dest pê dike

Hefteyek berî ku Çarçove Yasa li Parlamentoyê were pêşkêşkirin, Abdullah Ocalan di peyameke ku belav kiribû de, girîngiya qanûnê jî destnîşan kiribû.

Ocalan peyama xwe bi gotinên, "Rêwîtiyeke hezar kîlometreyî bi gaveke tenê dest pê dike", dest pê kir û destnîşan kir ku qanûn destpêka pêvajoyeke ji bo çareserkirina pirsgirêkeke dîrokî ye.

Ocalan, ku diyar kiribû "hê her tişt nehatiye çareserkirin", di heman demê de diyar kiribû ku tu sedem tune ye ku mirov bi awayekî neyînî li pêvajoyê binêre û tekez kiribû ku divê her kes ji bo misogerkirina serkeftina wê berpirsiyariyê bigire ser xwe.
Ocalan gotibû ku "Hê ne her tişt hatiye çareserkirin" û tu sedem tune ye ku mirov li hember pêvajoyê helwesteke neyînî bigire. 

Pêngava yasayî ya yekem hat avêtin

Bi derbasbûna Çarçove Yasayê ji Parlamentoyê, Pêvajoya Çareseriyê ya Nû niha ji qonaxa nîqaşa siyasî derbasî qonaxeke yasayî bûye.

Cîbicîkirina yasayê ya di pêş de dê ne tenê ji aliyê helwesta partiyên siyasî yên li Parlamentoyê ve, lê herwiha ji aliyê geşedanên li ser erdê ve jî dê were teşedayîn.

Piştgiriya xurt a li Civata Giştî nîşan dide ku Parlamentoyê di vê qonaxa nû de ji bo çareserkirina pirsgirêka kurd gaveke xwe ya yekem a yasayî ya berbiçav avêtine; lêbelê, ka dê yasa di pêş de çawa were cîbicîkirin û gavên ku ji aliyê aktorên siyasî ve tên avêtin dê biryarder bin.