Bihayê petrolê ji destpêka şerê li Îranê ve cara yekem ev qas daket
Her ku bihayên petrolê daketin, pîvana navneteweyî Brent roja Çarşemê piştî nîvro ji bo demek kurt daket bin 74 dolarî ji bo her bermîlekê; ew ji nîvro û pê de cara yekem bû ku ji destpêka şerê li Îranê di 28ê Sibatê de, bihayê wê daket bin 75 dolarî.
RûpelNews - Baweriya veberhêneran bi zêdebûna çûnûhatina tankeran a di Tengava Hurmuzê re û pêşketina di danûstandinên aştiyê yên DYA-Îranê de xurt bûye.
Lêbelê, nakokiyên li ser teftîşên atomî û cezayan hîn çareser nebûne; ev yek pirsan derbarê ka dê peyman çiqas domdar be derdixe holê.
Rewşa dawî ya li Tengava Hurmuzê
Di vê navberê de, şandinên bi rêya Tengava Hurmuzê piştî mehan ji astengiyan hêdî hêdî vedigerin asayîbûnê, her çend analîst dibêjin ku trafîk hîn jî di bin astên beriya şer de ye.
Berî pevçûnê, her roj bi qasî 125 heta 140 keştiyan ji Tengava Hurmuzê derbas dibûn, ku rojane derdora 20 milyon bermîl petrol û berhemên petrolê vediguhastin; ev yek nêzîkî çaryeka bazirganiya petrolê ya cîhanî ya deryayî pêk dianî.
Ajansa Enerjiyê ya Navneteweyî ragihand ku wek nîşana başbûna herikîna enerjiyê ji Tengavê, hinardekirina petrola Îmaratê heta destpêka Hezîranê gihîştibû hema hema ji sedî 85ê asta beriya şer, û hinarde ji rojane 1.9 milyon bermîl di Adarê de derketibû dora 4.3 milyon bermîl rojane.
Gihîştibû asta 118 dolarî
Li gorî Reutersê, bazirgan her wiha zêdetir îhtîmala ku hinardekirina petrola xam a Îranê bi saya efûyên demkî yên cezayan û pêşketina di pêvajoya aştiyê de bi awayekî berfirehtir vegere bazarê, di bihayên xwe de li ber çavan digirin. Analîst destnîşan dikin ku vê yekê, ji bilî başbûna di çûnûhatina tankeran de, beşdarî pêla dawî ya daketina bihayên petrolê kiriye.
Bihayên petrolê niha li gorî lûtkeyên xwe yên dema şer nêzîkî ji sedî 40 daketine; petrola xam a Brent gihîştibû lûtkeya nêzîkî 118 dolarî ji bo her bermîlekê.
Peymana pêşerojê ya Brent a meha pêşîn di rojên dawî de li bin 80 dolarî ji bo her bermîlekê hate firotin, lê dîsa jî li ser 72.48 dolarî dimîne ku roja berî destpêkirina şer hatibû tomarkirin.
Bihayê petrola xam a pîvanê yê DYAyê roja Çarşemê saet di 16.00an de li gorî dema Kurdistanê daket 70.36 dolarî ji bo her bermîlekê. Beriya şer, bihayê li dora 67 dolarî bû.
Trump bihayên benzînê li DYAyê dike hedef
Serok Donald Trump serê sibeha Çarşemê ragihand ku Wezareta Dadê dê lêkolîn bike ka gelo şîrketên petrolê bihayên zêde naxwazin.
Di parvekirineke li ser medyaya civakî de, Trump diyar kir ku bihayên benzînê kêmbûna bihayê petrolê nîşan nadin û got ku wî ferman daye Wezareta Dadê ku "demildest dest bi lêkolîna vê yekê bike".
Li gorî daneyên AAA, her çend bihayên neftê xam ên DYAyê piştî peymana demkî ya bi Îranê re daketibin jî, bihayê benzînê li stasyonan bi navînî 3,93 dolar ji bo her galonekê ye. Her çend lêçûnên benzînê di meha borî de daketibin jî, ev daketin ne ew qas bilez bû ku Trump dixwest.
Trump nivîsî, "Bi gotineke din, mişterî tên 'xapandin'," û lê zêde kir, "Min ferman da Wezareta Dadê ku tavilê dest bi lêkolîna vê yekê bike. Pêwîst e bihayên benzînê ji ya ku ez niha dibînim pir zûtir dakevin!"
Zêr daket bin 4 hezar dolarî
Roja Çarşemê bihayê zêr daket bin 4 hezar dolarî ji bo her onsê, û ji Mijdara 2025an vir ve cara yekem e ku ji vê astê psîkolojîk a krîtîk derbas dibe. Hêza dolar û hêviyên ji bo rêjeyên faîzê yên bilindtir, daxwaza ji bo vê metala hêja kêm kiriye.
Digel ku bihêzbûna dolarê zêr ji bo kiriyarên ku pereyên din bi kar tînin bihatir kiriye, veberhêneran behîsên xwe li ser îhtîmala bilindkirinên zêdetir ên rêjeya faîzê li DYA zêde kirine, piştî ku Rezerva Federal a DYA di civîna xwe ya dawî ya polîtîkayê de helwesteke şahîn (hawkish) nîşan da.
Fedê îşaret daye ku dibe ku heta dawiya salê herî kêm careke din rêjeyên faîzê bilind bike. Li gorî daneyên Koma CME, Wall Street îhtimaleke ji sedî 85 dihesibîne ku banka navendî dê îsal rêjeya xwe ya faîzê ya bingehîn bilind bike; ev hejmar hefteyek berê ji sedî 60 bû.
Veberhêner her weha li benda weşandina îndeksa bihayê Xerckirinên Kesane (PCE) ya roja Pêncşemê ne ku pîvana enflasyonê ya bijarte ya Fedê ye ji bo nîşanên nû yên li ser paşeroja siyaseta diravî.
Di vê navberê de, dahatên bondoyan bilind man ji ber ku veberhêneran bandora enflasyonî ya bihayên enerjiyê yên bilind nirxandin. Dahata bondoya xezîneyê ya Amerîkayê ya 10 salî ya bingehîn roja Çarşemê serê sibê di rêjeya ji sedî 4.48 de bû.
Li Ewropayê, borsayên piştî nîvro bi awayekî tevlihev bazirganî kirin. Digel ku endeksa FTSE 100 a Keyaniya Yekbûyî bê guhertin ma, endeksa DAX a Almanyayê ji sedî 1.1 daket; lêbelê, endeksa CAC 40 a Fransayê ji sedî 0.4 bilind bû.
