Xwepêşandana li dijî koçberan gur bû: Bi hezaran koçber reviyan
Kolanên Afrîkaya Başûr bûn qada meşa protestoyê ya xwepêşanderên dijî koçberan, ku xwe bi alan pêçayibûn û bi darikên di destên xwe de meşiyan. Meşa ku ji aliyê komên ku 30ê Hezîranê wekî 'dawiya demê' ji bo koçberên bêbelge diyar kiribûn ve hatibû organîzekirin, veguherî tundûtûjî û talanê. Çar kes hatin kuştin û bi hezaran biyanî ji malên xwe hatin derxistin, di heman demê de mal û milkên wan hatin wêrankirin.
RûpelNews - Piştî ragihandina ku Sêşem 30ê Hezîranê dê bibe mohleta dawî, bi hezaran welatiyên biyanî yên bi eslê xwe afrîkî jixwe ji welêt derketibûn. Piştî mehan aloziyê, roja Sêşemê, li seranserê Afrîkaya Başûr dikan ji ber meşan hatin girtin û ji karkerên biyanî re hat gotin ku li malên xwe bimînin.
Jacinta Ngobese, seroka tevgera dij koçber a 'March and March', ragihand ku ew dê heta bigihîjin armancên xwe her hefte meşan bidomînin. Li gorî raporeke Reutersê, Ngobese diyar kir: "Di şeş mehên pêş de, em dixwazin çavkaniyên me yên neteweyî ji bo derxistina koçberên neqanûnî ji welêt werin bikaranîn. Avahî bi avahî… Divê ew biçin."
Daxuyaniyek ji aliyê berpirsên leşkerî ve destnîşan kir ku beriya xwepêşandanan bi hezaran polîs hatine bicihkirin û artêş li amadehiyê ye. Polîsan piştrast kir ku hin talanker hatine girtin lê ti hûrgiliyên zêdetir nedan.
Her çend gelek meşên ku li seranserê welêt hatin lidarxistin bi awayekî aştiyane bi dawî bûn jî, li hin bajaran bûyerên tundûtûj derketin, ku polîs û xwepêşander rûbirûyî hev bûn. Gelek koçberan danîna 'dawîdîrekê' wekî gefek dîtin. Di êrîşên li dijî koçberan de ku ji sala 2008an vir ve di navberan de pêk hatine, ti cudahî nayê kirin ka koçber bi awayekî qanûnî li welêt in an na.
Neyekseriya aborî bingeha hestên li dijî koçberan e
Bi giştî, Afrîkiyên Başûr ên kêm-dahat ên ku bi bêkariyê re têdikoşin beşdarî meşan dibin. Digel ku xwepêşander dibêjin ku koçber karên welatiyan ji wan distînin, zextê li ser xizmetên giştî zêde dikin û rêjeya sûcan bilind dikin, zanyarên civakî dibêjin ku ji bo van îdiayan delîlên têr nînin.
Her çend 30 sal ji dawiya rejîma apartheidê derbas bûne jî, newekhevî li Afrîkaya Başûr berdewam e û sêyeka nifûsê bêkar e. Digel vê yekê, welat aboriya herî mezin a Afrîkayê dimîne û kişandina koçberan berdewam dike. Li gorî hejmarên StatsSAyê, nifûsa koçber nêzîkî 3 milyon e, ku ev yek nêzîkî 4 ji sedî yê tevahiya nifûsê pêk tîne.
Siyasetmedar bi xizmetkirina hestên li dijî koçberan tên tawanbarkirin
Gelek siyasetmedar hatine tawanbarkirin ku ji bo zêdekirina para dengên xwe di hilbijartinên herêmî yên meha Mijdarê de, xizmeta hestên li dijî biyaniyan dikin. Hin siyasetmedaran, her çend tundûtûjî şermezar kirin jî, fikarên xwepêşanderan qebûl kirine.
Di daxuyaniyekê de roja Duşemê, Serok Cyril Ramaphosa got, "Nîgeraniyên kûr ên Afrîkiyên Başûr derbarê koçberiya neqanûnî de rast in û heq dikin ku bên bihîstin." Ramaphosa lê zêde kir, "Lêbelê, mafê xwepêşandanê destûr nade ku mirov gefan li yên din bixwin an jî tevlî kiryarên vandalîzmê an tundûtûjiyê bibin."
