PNK: Mafê miletê kurd e ku çarenûsa xwe diyar bike

29 adar 2026 15:19

Platforma Netewî ya Kurd, encamnameya konferansa amadekariyê ragihand. Platform, ji bo miletê kurd li ser bingeya destûra bingehîn û yasayên navdewletî daxwaza mafên netewî dike.

PNK: Mafê miletê kurd e ku çarenûsa xwe diyar bike

RûpelNews - Daxuyaniya konferansa amadekariyê ya ji bo Platformaya Neteweyî ya Kurd, ku tê de nûnerên partiyên siyasî, rêxistin, endam û rêveberên civaka sivîl, rewşenbîr û pisporên hiqûqî yên cuda li Amedê du rojan nîqaş kirin, hate ragihandin. Kurteya encamnameyê ji aliyê endama Platformê Keybanû Ertoşî ve hat xwendin.

Daxuyaniya hevpar wiha ye:

Em di pêvajoyek pir girîng re derbas dibin ku tê de çarenûs û pêşeroja Kurdan li Rojhilata Navîn û Kurdistanê tê şekildan. Ev pêvajo, ku bi bêdengkirina çekan li Tirkiyeyê dest pê kir û aliyek jê re dibêje aştî û aliyek jê re dibêje “Tirkiyeya bê Teror”, bûye sedema hawîrdorek siyasî ya nisbeten sivîl û vekirina rê ji bo siyaseta sivîl. Her çend ev erênî be û di destpêkê de hêviyên di derbarê mafên siyasî û çandî yên civaka Bakurê Kurd de zêde kiribe jî, nebûna gavên berbiçav di vî alî de di vê qonaxê de, û rewşa ku Kurdên Rojava tê de bi vê pêvajoyê ve girêdayî ne, di nav neteweya me de nerehetî û dilşikestinek mezin çêkiriye. Van pêşketinan ji bo hemî beşên siyasî û civakî yên cûda yên di siyaseta Kurd de, ku li rêyek siyasî digerin, pêwîst kiriye ku gotar û stratejiyên xwe yên siyasî ji nû ve binirxînin, û di heman demê de, kapasîteya xwe ya yekîtî û tevgerînê bi hev re fam bikin. Pirsgirêkên heyî yên avahîsaziyê û krîza temsîliyeta siyasî di siyaseta Kurd de dikarin bibin sedem ku ev serdem, ku ji bo Kurdan derfetên mezin vedihewîne, wan derbas bike û bibe sedema windakirina potansiyela ku derketiye holê. Ji ber vê yekê, kombûna ji bo çareserkirina vê krîza temsîliyetê ji bo me Kurdan berpirsiyariyeke dîrokî, neteweyî û exlaqî ye.

 Niha, her çend li ser qada siyasî ya Tirkiyeyê tevgerên siyasî hene ku van hewcedariyên girîng ên Kurdan tînin ziman û hêjayî teqdîrê ne, ev tevger bi tena serê xwe ji bo dîtina çareseriyan ji bo pirsgirêkên kûr ên neteweya Kurd têdikoşin. Ji ber vê yekê, barê giran û berpirsiyariya pêvajoya heyî hevkariya hevbeş di navbera hemî partî, kom û kesayetên serbixwe yên ku xwe wekî Kurd nas dikin de ferz dike.

Niha, neteweya Kurd xwedî hêz û potansiyeleke mezin e ku dikare ji rewşa xwe ya siyasî ya heyî derbas bibe. Pirsgirêka girîng rêxistinkirin, strukturkirin û rêvebirina vê potansiyel û hêzê bi awayekî rast ji bo berjewendiya gel e. Ji ber van sedeman, em bawer dikin ku pêdivî bi siyaseteke sivîl a neteweyî, azadîxwaz, demokratîk, piralî û navendî heye ku armanc dike mafên bingehîn ên neteweyî bi dest bixe, hemî beşên olî, îdeolojîk, çandî û civakî yên neteweya me di nav xwe de bigire, nûnertiya herî berfireh misoger bike û diyalog û hevkariyê bi yên ku ne di nav de ne re bide pêş; siyasetek ku neteweya Kurd di asta neteweyî û di rêxistinên navneteweyî de temsîl bike. Ji ber vê yekê, em bi armanca afirandina yekîtiyeke siyasî ya nû hatine cem hev ku çarçoveya wê bi nirxên gerdûnî ve tê destnîşankirin, ku baweriya xwe bi serweriya hiqûqê tîne, ku hemî beşên çandî, olî û rewşenbîrî “wek ku ew hene” û “wek ku ew xwe pênase dikin” digire nav xwe, ku nirxên neteweya Kurd û neteweyên din pîroz, bê destnedan û wekhev dibîne, û ku her kes dikare bi rêya mekanîzmayên demokratîk hevkariyê bike û beşdar bibe.

 Armanca me ew e ku em bingehên yekîtiyeke siyasî ya Kurdî ya demokratîk, bê tundûtûjî, sivîl, yasayî û girseyî deynin ku li gorî sosyolojiya neteweya Kurd be, tiştek ku her kes hêvî dike lê hîn bi dest nexistiye. Ji bo ku Kurd di qada siyasî de bê vebijark, bêçare û bêhêvî nemînin, em dixwazin ji bo wan deriyekî nû vekin, bêyî ku bîrdozî an baweriyên wan çi bin, ku ew bikaribin xwe tê de bi awayekî azad îfade bikin. Divê em bi taybetî tekez bikin ku em tu şêweyekî wesayetê qebûl nakin an jî erê nakin.

 Divê were zanîn ku em ê nebin berdewamiya tu tevger an pêkhateyeke siyasî, di heman demê de rêz li hewldanên hemû kesên ku di demên berê û niha de ji bo berjewendiyên gelê me şer kirine digirin. Çawa ku em tabû, ramana statîk, an jî tu bîrdoziyeke zordar qebûl nakin, em dixwazin rê li ber zimanekî siyasî yê nû ji bo gelê xwe vekin ku ji bo guhertinê vekirî, beşdar, sivîl û demokratîk, bê tundûtûjî, berfireh, zelal, vekirî û têgihîştî be.

Herwekî ku em tabûyan, ramana statîk, an jî ti îdeolojiyeke ferzkirî qebûl nakin; em dixwazin rê li ber zimanekî siyasî yê nû ji bo gelê xwe vekin ku ji bo guhertinê vekirî be, beşdar, sivîl û demokratîk be, ji tundûtûjiyê dûr be, têde beşdar be, zelal, vekirî û têgihîştî be. Ji ber van sedeman, wekî pêkhate û beşdarên ku Platforma Neteweyî ya Kurd pêk tînin.

PRENSÎPÊN ME YÊN SIYASÎ YÊN KÊMTRÎN JI BO ME EW IN;

1 – Armanca me ya sereke ew e ku em xizmeta neteweya Kurd bikin da ku statûyê bi dest bixin. Statuya siyasî, erdnîgarî, îdarî û qanûnî ya ku ji “Netewe” bûna Kurdan derdikeve holê, û mafên kolektîf ên wekî zimanê fermî yê Kurdî, şertên hiqûqa xwezayî û navneteweyî ne. Em dibêjin ku daxwaza her STATÛYÊ bi rêbazên rewa û qanûnî di çarçoveya “Mafê Çarenûsî yê Neteweyan” de mafê herî xwezayî û qanûnî yê Kurdan e. Îradeya azad a Neteweya Kurd bi xwe dê diyar bike ka ev statû dê çi be.

2 – Di têkoşîna me ya siyasî de; Em ê pêşîniyê bidin rewatiyê, zelaliyê, û siyaseta qanûnî û sivîl. Bingeha me ya bingehîn hiqûqa xwezayî, mafên mirovan ên gerdûnî û metnên hiqûqî yên navneteweyî ye.

3 – Di bin şert û mercên heyî de, em tundûtûjiyê wekî rêbazek rewa di têkoşîna mafên li Bakurê Kurdistanê de qebûl nakin û erê nakin. Ji ber vê yekê, em danîna çekan li Bakurê Kurdistanê wekî pêşveçûnek erênî ji bo gelê me û erdnîgariya me dibînin.

4 – Platforma me tevahiya dîroka têkoşîna siyasî ya Kurd wekî dîroka xwe dibîne. Em hemî pratîkên erênî yên di seranserê dîrokê de wekî çavkaniya îlham, nirx û destkeftiyên xwe dibînin; û em yên neyînî wekî rastiyên ku em dikarin jê fêr bibin qebûl dikin.

 5 – Azadiya raman, îfade û baweriyê, tevî mafê bêbaweriyê, ji bo platforma me bingehîn e. Mafê tu kesî yê jiyan, belavkirin û rêxistinkirina li gorî raman û baweriyên xwe nayê sînordarkirin, heya ku ew tundûtûjiyê nehewîne an teşwîq neke. Em hemî bawerî û komên baweriyê wekî dewlemendiyek bêserûber a rêzdar a gel û çanda xwe qebûl dikin. Û em ji hemî baweriyan dûrbûnek wekhev diparêzin. Çawa ku em bi tundî li dijî îstismarkirin û amûrkirina baweriyan derdikevin, em bi heman rengî li dijî dijminatiya li hember nirx û baweriyên olî ne.

6 – Em ji destpêkê ve hemî şêweyên wesayetê di siyasetê de red dikin. Ji ber vê yekê, platforma ku dê were avakirin ne berdewamî an berfirehkirina tu kom an avahiyek siyasî ye. Li ser vê platformê, tu kom, avahî, partî an îdeolojî nikare wesayetê li ser kesên li derveyî xwe ferz bike, wan ji holê rake an jî wan marjînalîze bike. Prensîbên bingehîn ên platformê wekhevî û biratî ne.

7 – Nîqaş û rexne di siyasetê de prensîbên bingehîn ên metodolojîk in. Divê her kes û her komek mafê wê hebe ku bêyî zextê, raman û ramanên xwe bi awayekî azad îfade bike, bi şertê ku ew serî li heqaretê nedin.

 8 – Ji ber ku em tevgerek in ku li ser têkoşîna mafên kolektîf ên Kurdan disekine, em ji hevkariyê, yekîtiyê nîşan didin û bi netewe, kêmnetewe û komên cuda yên li herêma xwe re tifaqan pêş dixin. Em ê her gav ji bo yekîtiyê li ser bingehek hevpar bi kes û komên ku helwestek zelal li dijî pergala monolîtîk û asîmîlasyonê digirin ku aştiya civakî tehdît dike û li dijî têkoşîna rewa ya ji bo maf û azadiyên Kurdan helwest nagirin, vekirî bin.

 9 – Em ê li ser bingeha dijberiya tu kes an komekê siyasetê nekin, û em ê xwe li ser bingeha dijberiya yên din bicîh nekin. Em ê polîtîkayên xwe li ser kêmasiyên yên din ava nekin. Em ê xwe û polîtîkayên xwe yên neteweyî ji raya giştî re rave bikin. Wekî din, em ê nebin xalek girîng a dijberiyê li cihê ku ew kesên ku li dijî formasyonên din in kom dibin.

10 – Platforma me hewldana ji bo pêkanîna yekîtiya neteweyî ya Kurd bi beşên herî fireh re wekî stratejiyeke neteweyî ya bingehîn dibîne û dê vê hewldanê di pêşerojê de jî bidomîne. Ji ber vê yekê, em ê têkiliyên xwe bi hemî partî û komên Kurd ên ku di platformê de cih nagirin re li ser prensîba biratiyê ava bikin. Di hemî gotûbêj û têkiliyên xwe yên siyasî de, em ê li gorî nirxên exlaqî yên herî kêm, rêzikên nezaketa siyasî û qanûnê tevbigerin.

11 – Zimanê siyaseta me dê ji heqaret û rezîliyê dûr be, dê marjînalîze neke, dê dijminatî û tundûtûjiyê teşwîq neke, û dê kesî ji holê nexe. Rexneyên ku li komên siyasî yên cûda, nemaze partî û rêxistinên Kurd têne kirin, dê avaker û çareserker bin.

12 – Rojeva sereke û sedema hebûna siyaseta me ew e ku bi mekanîzmayên demokratîk mafên neteweyî yên rewa yên neteweya Kurd werin bidestxistin. Ji ber vê yekê, avahiya ku em ê biafirînin dê mijarên duyemîn û nîqaşên rojane yên di siyaseta Tirkiyeyê de li ser vê armanca bingehîn bide pêş, bi vî rengî rê li ber windakirina ezmûn û enerjiya siyasî ya gelê me digire. Em ê nehêlin ku êş/pirsgirêkên dîrokî û neteweyî yên neteweya Kurd ji hêla partî û komên din ve werin bikar anîn, û em ê nehêlin ku ev kom Kurdan wekî amûran ji bo armanc û berjewendiyên xwe bikar bînin.

13 – Qada sereke ya xebata me ya siyasî Bakurê Kurdistanê û tevahiya Tirkiyeyê ye. Lêbelê, em ê di çarçoveya “Yekîtiya Neteweyî” de bi hemî kesayet, partî û rêxistinên Kurd ên ku ji bo mafên gelê Kurd li her perçeyek erdnîgariya Kurdistanê ku gelê Kurd lê dijî, têdikoşin, têkiliyên rewa pêş bixin. Ev şêweya têkiliyê dê li ser bingeha wekhevî, şefafî û bingehek qanûnî be.

 DI ENCAMÊ DE;

Avahiyek sivîl û rêxistinkirî ku ji nirxên gerdûnî re vekirî ye, dûrî tundûtûjiyê ye û di nav tevna dîrokî ya neteweya Kurd de kok digire, dê were damezrandin; Îro, ev pêdiviyek ji her demê mezintir e. Ev ne tenê îdealek rizgariyê ye li dijî hêzên serdest û kolonyalîstan; ew vîzyonek şaristaniyê ye ku di bingeha xwe de ye; ew ji nirxên çandî û manewî haydar e; ew destkeftiyên hevpar ên mirovahiyê diparêze; û di vê rêya ku me dest pê kiriye de, di nav paradîgmayek piralî, beşdar, demokratîk, azadîxwaz û wekhev de rêxistinkirî, em her kesî û her beşê civakê wekî xwedan û hevkarên vê projeyê dibînin. Ji ber vê yekê, Platforma Neteweyî ya Kurd saziyek hevpar û rêxistina nûner a Kurdan li ser asta neteweyî ye.

 Bi rêzdarî pêşkêşî gelê me û raya giştî tê kirin."