Li Ewropa metirsiya ‘fetwa’yê
Fetwaya ku piştî kuştina Rêberê Îranê Ayetullah Elî Xameneyî di êrîşeke hevbeş a Amerîka û Îsraîlê de hat dayîn, metirsiya ewlehiyê li Ewropayê, bi taybetî li Almanyayê, zêde kiriye.
RûpelNews - Di fetwayeke ku di 1ê Adarê de hat weşandin de, Ayetullahê Mezin Naser Mekarem Şîrazî piştî mirina Xameneyî banga "şerê pîroz" li dijî Amerîka û Îsraîlê kir. Li gorî ajansa nûçeyan a fermî ya Îranê Tasnim, di fetwayê de hat gotin ku hemû misilman "mecbûr in tola xwîna şehîdan hilînin" û Amerîka û Îsraîl wekî "sûcdarên sereke yên vî tawanî" hatin binavkirin.
Fetwa biryareke ku ji aliyê desthilateke olî ve tê dayîn e û ji bo kesên ku wê desthilatê nas dikin, girêdêr e. Rejîma Îranê jî berê de fetwayan wekî amûrekê ji bo zordarî û tirsandinê bi kar aniye. Di sala 1988an de, fetwaya Ayetullah Xumeynî ya li dijî dijberên "poşmannebûyî" yên rejîmê bû sedema îdamên girseyî. Fetwaya ku di sala 1989an de li dijî Salman Ruşdî hatibû dayîn, bû sedema protestoyên cîhanî, êrîşên li ser weşanxaneyan û, di sala 2022an de, êrîşeke kêrî li ser Ruşdî.
"Metirsiya êrîşên potansiyel li Ewropayê"
Pisporê tundrewiyê Heiko Heinisch diyar kir ku "metirsiya êrîşên takekesî û çalakirina şaneyên razayî bi awayekî berbiçav bilind e".
Lêkolînerê terorîzmê Nicolas Stockhammer got ku fetwa dikare li ser torên heyî û hevxemên li Ewropayê "bandoreke lezgînker" hebe.
Serokê Komeleya Polîsê Federal a Almanyayê, Heiko Teggatz, got ku nayê îstisnakirin ku Îran kesên li seranserê cîhanê erkdar bike da ku êrîşan li dijî tesîsên îsraîlî û amerîkî pêk bînin.
Desthilatdarên amerîkî herwiha li ser metirsiya çalakbûna êrîşkarên bi tenê û şaneyên razayî hişyarî dan. Roja Yekşemê li Amerîkaya Bakur du êrîşên cuda pêk hatin. Li Austin, Teksasê, êrîşkarekî du kes kuştin û 14 kes jî birîndar kirin. FBIyê êrîşkar wek Ndiaga Diagne, welatiyekî amerîkî yê bi eslê xwe ji Senegalê, da naskirin. Lêpirsîn li ser îhtimala pêwendiyeke terorîstî tê meşandin. Di heman rojê de, li Kanadayê êrîşeke çekdarî li dijî werzîşxaneyeke Salar Gholamî, dijberê rejîma Îranê, hat kirin. Di bûyerê de kes birîndar nebû.
Li Almanyayê hişyariya bilind
Tê zanîn ku li Almanyayê torên girîng ên girêdayî Supaya Pasdaran a Îranê hene. Di sala 2022an de, di bûyerên ku tê de molotof kokteyleke li sînagogeke li Bochumê hat avêtin û gule li mala keşeyekî cihû li Essenê hatin reşandin de, pêwendiyeke Îranî hat tespîtkirin.
Wezareta Navxweyî ya North Rhine-Westphalia ragihand ku di vê qonaxê de delîlên berbiçav ên gefê tune ne, lê rewş dikare "her kêlî biguhere". Rayedarên navxweyî yên Bavyera û federal jî ragihandin ku yekîneyên ewlehiyê ji nêz ve geşedanan dişopînin û "di hişyariyeke bilind de" ne.
Li gorî pisporan, ji sala 1979an vir ve li Ewropayê zêdetirî 100 hewldanên êrîşê yên girêdayî Îranê yan hatine pûçkirin yan jî hatine pêkanîn. Ajansa îstixbaratê ya Brîtanî MI5 ragihand ku ji sala 2022an vir ve li Brîtanya 20 hewldanên êrîşê yên girêdayî Îranê hatine tespîtkirin. (Çavkanî: euronews)
