Sağnıç: Rojhilat Kürtleri bölgenin yeni aktörü
RûpelNews - Jerusalem Center ABD Direktörü ve uluslararası ilişkiler uzmanı Ceng Sağnıç, RûpelNews muhabiri Hasan Kösen’e yaptığı özel açıklamada, İran savaşının Kürtler ve Türkiye’ye etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Sağnıç, bölgede yaşanan gerilimin yalnızca iki ülke arasında bir savaş olarak görülmemesi gerektiğini belirterek “Bugün ortaya çıkan tablo İran ile sınırlı değil. Suriye, Lübnan, Körfez ülkeleri, İsrail, ABD ve bölgedeki Kürt aktörler de bu denklemde yer alıyor. Bu nedenle yaşananlar geniş çaplı bir bölgesel savaş dinamiği oluşturuyor” dedi.
"İran’daki Kürt aktörler oyunun seyrini değiştirebilir"
Sağnıç, İran’daki Kürt siyasi hareketlerinin de bu süreçte önemli bir aktör olduğunu belirtti. İran Kürdistanı’nda faaliyet yürüten siyasi partilerin oluşturduğu altılı koalisyonun bölgede güçlü bir toplumsal desteğe sahip olduğunu ifade eden Sağnıç, bu yapının İran’daki siyasi dengeleri etkileyebilecek kapasitede olduğunu söyledi.
Sağnıç’a göre burada söz konusu olan şey rejimin doğrudan yıkılması değil, İran içinde yeni bir siyasi denge oluşması ihtimali. İran Kürdistanı’nda Kürt siyasi hareketlerinin özellikle Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde güçlü bir toplumsal destek gördüğünü belirten Sağnıç, bu durumun savaşın seyrine bağlı olarak yeni bir fiili defacto çıkarabileceğini dile getirdi.
Bu çerçevede Irak’ta 1991’de oluşan ve 36. paralelin kuzeyinde ortaya çıkan fiili statüye benzer bir gelişmenin İran’da da teorik olarak mümkün olabileceğini söyledi.
"Kürtler için seçenekler daralıyor"
Sağnıç, olası senaryolardan birinin İran rejiminin ayakta kalması olduğunu belirterek, böyle bir durumda Tahran yönetiminin özellikle Irak Kürdistanı’nda faaliyet gösteren İranlı Kürt hareketlerini hedef alabileceğini ifade etti.
Bir diğer ihtimalin ise İran’da yeni bir siyasi düzenin ortaya çıkması olduğunu söyleyen Sağnıç, bu durumda da Kürtlerin askeri ve siyasi olarak yeterince güçlü bir konumda olmaması halinde benzer baskılarla karşılaşabileceğini dile getirdi.
"İran zayıfladı ama tehdit kapasitesi devam ediyor"
Sağnıç, son gelişmelerin İran yönetimini askeri, siyasi ve ekonomik açıdan zayıflattığını ancak bunun Tahran’ın bölgedeki etkisini tamamen ortadan kaldırmadığını vurguladı.
İran’ın hem Irak Kürdistan Bölgesi üzerinde hem de İran Kürdistanı’nda baskı kurabilecek araçlara hâlâ sahip olduğunu belirten Sağnıç, “Rejim ciddi şekilde yıprandı fakat Kürtlere yönelik tehditlerini tamamen ortadan kaldıracak kadar güç kaybetmiş değil” değerlendirmesinde bulundu.
"Türkiye’nin güvenlik yaklaşımı Suriye deneyimine dayanıyor"
Sağnıç, Türkiye’nin İran Kürdistanı’na yönelik değerlendirmelerinde büyük ölçüde Suriye’deki deneyimi referans aldığını ancak iki bölgenin koşullarının birbirinden oldukça farklı olduğunu söyledi.
Suriye’deki demografik yapının İran’daki Kürt bölgelerinden farklı olduğunu belirten Sağnıç, İran Kürdistanı’nda Kürt nüfusun yoğunluğunun çok daha yüksek olduğunu ifade etti.
Ayrıca İran’daki Kürt siyasi yapısının Suriye’deki yapıdan daha parçalı olduğunu söyleyen Sağnıç, PKK ile ideolojik bağlantısı bulunan grupların İran’daki siyasi yapı içindeki ağırlığının sınırlı olduğunu dile getirdi.
Bu nedenle İran’daki Kürt siyasi hareketleri ile Türkiye arasında diyalog kurulmasının mümkün olabileceğini belirten Sağnıç, özellikle bazı siyasi aktörlerin Ankara ile temas kurma potansiyeline sahip olduğunu ifade etti.
"Türkiye’deki tartışmalar Sevr sendromundan besleniyor"
Sağnıç, Türkiye’deki güvenlik tartışmalarının tarihsel bir arka plana sahip olduğunu belirterek bunun önemli ölçüde “Sevr sendromu” olarak tanımlanan algıyla bağlantılı olduğunu söyledi.
Bu algının Türkiye’de farklı siyasi kesimler tarafından paylaşıldığını ifade eden Sağnıç, Batılı ülkelerin Türkiye’yi bölme planları yaptığına dair korkuların zaman zaman iç politikada mobilizasyon aracı olarak kullanıldığını belirtti.
Sağnıç’a göre bu tür korkuların çoğu zaman gerçekçi bir zemine dayanmadığını ve bölgedeki gelişmelerin daha çok jeopolitik dengeler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.