Li Îranê xwendekarek hat darvekirin

RûpelNews - Ajansa Nûçeyan a Mîzan a Îranê îro ragihand ku Irfan Şukurzade yê 29 salî bi tohmetên "hevkariya bi CIA û Mossadê re" hatiye darvekirin.

Di raporê de hat gotin ku Şukurzade, yê ku dihat gotin li navendeke lêkolînên fezayê dixebitî, li ser teknolojiya peykê dixebitî û dihat îdiakirin ku wî "derbarê cihê karê xwe, astên gihîştinê, erkên xwe û hûrgiliyên din ên hestiyar de agahî dane saziyên îstixbaratên biyanî".

Her wiha hat ragihandin ku "îtirafên" wî yên derbarê "bi qestî ragihandina agahiyan ji CIA û Mossadê re" dê beriya îdamkirina wî li ser televîzyona fermî ya Îranê bên weşandin.

Şukurzade bû pêncemîn kesê ku ji dema destpêkirina şerê li dû êrîşa DYA û Îsraîlê ya li ser Îranê di 28ê Sibatê de, bi tohmetên "sîxuriyê" hate îdamkirin.

Rêxistinên sivîl Iran Human Rights (IHR) û Hengawê ragihandin ku Şukurzade, xwendekarê lîsansa bilind li Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê ya bi prestîj a li Tehranê, tohmet red kiribû.

Mafên Mirovan a Îranê (IHR) û Hengawê ragihandin ku Şukurzade ku li Zanîngeha Zanist û Teknolojiyê ya Îranê ya bi prestîj a Tehranê xwendina xwe ya lîsansa bilind didomand, di peyameke ku beriya îdamkirina wî nivîsîbû de, tohmên ku li dijî wî hatibûn kirin red kiribûn û wekî "çêkirî" û "bêserdar" bi nav kiribûn.

Hengaw, ku binpêkirinên mafên mirovan li Rojhilatê Kurdistanê dişopîne, di daxuyaniya xwe de destnîşan kir ku Şukurzade, yê ku di Sibata 2025an de hatibû girtin, di destpêka vê mehê de ji Girtîgeha Evînê ya li paytextê, ji nişka ve bo girtîgeheke li derveyî Tehranê hat veguhestin û îro berbangê hat îdamkirin.

Li gorî Hengawê, Şukurzade neh mehan di jûreke îzolasyonê de rastî îşkenceyeke fizîkî û psîkolojîk a giran hatibû, di hewldanekê de ji bo ku îtirafeke bi zorê jê werbigirin.

Di daxuyaniya xwe de, IHR her wiha destnîşan kir ku beriya îdamkirina wî, Şukurzade "di îzolasyonê de hatibû girtin, rastî îşkenceyê hatibû, û hatibû neçarkirin ku îtirafên derewîn bike".

Îran, piştî Çînê, li cîhanê welatê duyemîn ê bi hejmara herî zêde ya îdamên pêkhatî ye. Li gorî daneyên IHRê, par herî kêm 1,639 kes hatin darvekirin.

Li gorî rêxistinên mafên mirovan, rejîma Tehranê cezayê îdamê ji bo belavkirina tirsê di nav civakê de û tepeserkirina nerazîbûnan wekî amûrekê bi kar tîne.

Xwediyê Xelata Nobelê Nergis Mohammadî rakirin nexweşxaneyê

Di heman demê de, hat ragihandin ku Nergis Mohammadî, çalakvana mafên jinan û xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê ku niha li girtîgeheke Îranê girtî ye, duh rakirin nexweşxaneyê û rewşa wê krîtîk e.

Hat ragihandin ku Mohammadî a 53 salî bi kefaleteke mezin bi awayekî demkî hatiye berdan û bo Nexweşxaneya Pars a li Tehranê hatiye veguhestin.

Mohammadî, ku zêdetirî 30 salan e li Îranê ji bo mafên jinan têdikoşe û piştî gelek darizandinan bi zêdetirî 30 salan cezayê girtîgehê hatiye mehkûmkirin, di salên dawî de bi pirsgirêkên tenduristiyê yên giran re rûbirû ye.

"Divê tu kes ji ber xebata xwe ya aştiyane neyê girtin"

Di daxuyaniyeke ku ji aliyê Weqfa Nergisê ve hat weşandin de, hat tekezkirin ku Mohammedî niha ji aliyê tîma xwe ya bijîşkî ve tê dermankirin û ku pir girîng e ew venegere girtîgehê.

Daxuyaniyê banga serbestberdana bêmerc a Mohammedî, rakirina tohmetan û garantîkirina gihîştina mayînde ya dermankirina ku ew hewce dike kir, û tekez kir ku "divê tu çalakvanek mafên mirovan, bi taybetî jinek, ji ber xebata xwe ya aştiyane tu carî neyê girtin."

Mêrê wê Taghi Rahmanî: Jiyana wê li ser benekî ye

Mêrê wê Taghi Rahmani di dawiya hefteyê de di daxuyaniyekê de diyar kir ku jiyana Nergis Mahammedî a 54 salî "li ser benekî ye" û azadiya wê "meseleyeke jiyan û mirinê ye".

Birayê wê Hamidrıza Mohammadi, yê ku li Osloyê dijî, destnîşan kir ku bijîşkan berê şîret kiribû ku divê Nergis Muhammedi bo nexweşxaneyekê li Tehranê were veguhestin, lê ev yek ji aliyê servîsa îstixbarata Îranê ve hatibû astengkirin, û lê zêde kir: "Di dawiyê de ev yek pêk hat. Ez rihet bûm. Ez dikarim di dawiyê de bêhneke rehet hilînim."

Çalakvana mafên jinan Nergis Mohammadî di sala 2023an de dema ku di girtîgehê de bû, Xelata Aştiyê ya Nobelê wergirt.

Malbata Mohammadî ragihandibû ku tenduristiya wê li girtîgehê ber bi xirabûnê ve diçe, bi giranî ji ber lêdanên giran ên ku di dema girtina xwe de lê hatibû kirin.

Li gorî agahiyên ku ji aliyê birayê wê ve hatine dayîn, tansiyona Mohammadî di navbera astên pir nizm û pir bilind de diguhere; ji bo hilma kişandinê pêdiviya wê bi piştgiriya oksîjenê heye û di axaftinê de jî zehmetiyê dikişîne.

Komîteya Nobelê bang li rayedarên Îranê kir ku Mohammadî demildest radestî tîmeke bijîşkî ya pispor li Tehranê bikin, û hişyarî da ku "eger dermankirineke wiha neyê dayîn, jiyana Mohammadî dê di xeterê de bimîne". (Çavkanî: DW)