Gelo Sûriye ji bo operasyoneke li dijî Hizbulahê amadekariyê dike?

RûpelNews - Serokê DYA Donald Trump bi gotinên xwe yên dubare ku Şam dikare li cihê ku Îsraîl di şerê xwe yê li dijî Hizbulahê de 'ser neketiye' bikeve navberê, bi awayekî berbiçav beşdarî vê yekê bûye.

Heta vê dawiyê, rejîma Şamê îdiayên destwerdana leşkerî li Lubnanê red dikir. Serokomarê demkî Ahmed Şera got ku gotinên Trump şaş hatine fêmkirin.

Lubnanê îdia wek spekulasyon binav kir.

Lêbelê, Hizbulahê îdia kir ku ev beşek ji planeke Amerîka û Îsraîlê ne ji bo tunekirina komê.

Li gorî yekîneya şopandina medyayê ya BBC Monitoring, Rewangeha Mafên Mirovan a Sûriyê (SOHR) di 24ê Hezîranê de ragihand ku tevgerên leşkerî yên Sûriyê li seranserê sînor li parêzgeha Humsê berdewam dikin.

Rewangeh ku pevçûnê dişopîne, got ku komkirin ber bi derdora Şamê, Tartus û Çiyayên Qelemûnê ve dirêj dibe. Wê destnîşan kir ku çekên giran û wesayîtên leşkerî ji Helebê ber bi herêmên sînorî ve tên bicihkirin.

SOHR ev bi mehan e îdiayên bi vî rengî dike.

Di hevpeyvîneke ku di 17ê Hezîranê de hat weşandin de, Rêveberê Çavdêriyê îdia kir ku şervanan, di nav de Ûzbek jî, rahênanên ku senaryoyên tê de derbasî Lubnanê dibûn, dikirin.

Trump çi got?

Gotegotên derbarê destwerdaneke muhtemel a Sûriyê li dijî Hizbulahê bi giranî ji daxuyaniyên dubarekirî yên Trump ên di vî warî de derdikevin.

Serokê DYAyê cara yekem ev fikir di 7ê Hezîranê de di hevpeyvînekê de bi weşangera amerîkî NBC re bi awayekî giştî anî ziman.

Trump got ku ew dixwaze lêdaneke "cerahî [armanckirî]" ya dijwartir li dijî Hizbulahê bibîne û pêşniyar kir ku DYA dikare "alîkariya Sûriyê pêşkêş bike" da ku ev yek pêk were.

Di lûtkeya G7ê de ku di 16ê Hezîranê de li Fransayê hat lidarxistin, wî hê pêngaveke din avêt û diyar kir ku wî pêşniyarî Îsraîlê kiriye ku "rê bide Sûriyeyê ku bi Hizbulahê re mijûl bibe" û angaşt kir ku Şam dê "vê karê baştir bike".

Di 21ê Hezîranê de, Fox News ragihand ku Trump ji kanalê re gotiye ew "bêhêvî" ye ku Îsraîl nekarîbû Hizbulahê "ji holê rake" û nêzîkî wê xalê bû ku "vê peywirê teslîmî Sûriyê bike".

Ev pêşniyar beriya daxuyaniyên giştî yên Trump jî hatibû kirin.

Di Adarê de, ajansa nûçeyan a Reutersê raporek li ser planeke ku Şam bikeve rojhilatê Lubnanê ji bo alîkariya Washingtonê bike ku Hizbulah bêçek bike, weşand.

Tom Barrack, ku wê demê Nûnerê Taybet ê DYAyê ji bo Sûriyê bû, ev rapor red kir.

Hikûmeta Şamê çi dibêje?

Lêbelê, hikûmeta Sûriyê van îdiayan red dike.

Çavkaniyeke ewlehiyê ya Sûriyê di daxuyaniyekê de ji çapemeniya Lûbnanê re di 24ê Hezîranê de diyar kir ku li ser sînor ti hêzên zêde yên awarte nînin.

Çavkaniya ku navê wê nehat eşkerekirin tekez kir ku çalakiya navborî beşek ji bicihkirineke leşkerî ya asayî ye.

Ehmed Şera û karbidestên din heta niha wan îdiayan red kirine ku Sûriye ji bo destwerdaneke leşkerî li Lûbnanê amadekariyan dike.

Di daxuyaniyekê de di 13ê Hezîranê de, Şera got ku gotegotên derbarê destwerdanê li Lubnanê "derew" in.

Paşê, di hevpeyvînekê de bi çapemeniya Mîrnişînên Erebî yên Yekbûyî re di 21ê Hezîranê de, wî lê zêde kir: "Eger me bixwesta bikevin pevçûnekê an qadeke şer, me dê wisa bigota… Ji bilî başbûna wan, daxwazeke me ya din ji bo gelê me yê li Lubnanê nîne."

Şera, ku amaje pê kir ku Sûriye dikare ji bo dîtina "rêyeke ewle" ya ber bi çareseriyekê ve li Lubnanê bibe alîkar, got ku ev nayê wê wateyê ku Sûriye vegere "parêzvaniya" xwe ya berê ya li ser cîrana xwe.

Bersiva Beyrût û Hizbulahê çi bû?

Li gorî medyaya dewleta Lubnanê, Serok Joseph Aoun di daxuyaniyekê de di 24ê Hezîranê de got ku gotinên dawî yên Şera dawî li wan gotegotên ku digotin Sûriye dê li Lubnanê roleke leşkerî bigire, anîne.

Serokwezîr Navvaf Salem jî di hevpeyvîneke televîzyonê ya dawî de pesnê helwesta Şera da, ku wî wekî "biratî û eşkere" bi nav kir.

Selam got ku van daxuyaniyan dawî li texmînên şaş ên derbarê niyetên Sûriyê yên li hember Lubnanê anîn.

Di vê navberê de, rêberê Hizbulahê Naim Qasim di axaftineke xwe ya di 19ê Hezîranê de îdia kir ku fikra destwerdana Sûriyê beşek ji planeke Amerîka-Îsraîlê ye ji bo ji holê rakirina komê.

Wî anî ziman ku plan ev bû ku "zext li Sûriyê bê kirin" da ku ji rojhilat destwerdanê bike û ligel Îsraîlê, ji bakur komê dorpêç bike.

Qassem wiha lê zêde kir, "Şikir ji Xwedê re ku hikûmeta Sûriyê bersiv neda vê yekê."