Birca Eyfelê dirêj dibe û ditewe
Pêla germê ya ku li seranserê Ewropayê belav dibe, bûye sedem ku Birca Eyfelê, sembola Parîsê, dirêjtir bibe.
RûpelNews - Pêla germê ya ku bandorê li tevahiya Ewropayê dike, ne tenê bandorê li mirovan, her wiha bandorê li taybetmendiyên fîzîkî yên avahiyan jî dike. Birca Eyfelê, ku yek ji avahiyên herî navdar ên paytexta Fransayê Parîsê ye, her ku germahî bilind dibe, bi awayekî demkî di mezin dibe.
Birc, ku ji bo Pêşangeha Cîhanê ya sala 1889an wek bîranîna 100emîn salvegera Şoreşa Fransayê hatibû çêkirin, ji aliyê endazyar Maurice Koechlin û Emile Nougier ve hatibû sêwirandin û pêvajoya avakirina wê jî ji aliyê Gustave Eyfel ve dihat şopandin. Avahî, ku di eslê xwe de wekî 'Birca 300-Metreyî' dihat nasîn, niha dikare di rojên germ de ji vê bilindahiyê derbas bibe.
Li gorî pisporan, sedema vê yekê diyardeyeke fîzîkî ye ku wekî 'firehbûna termal' tê zanîn. Gava ku germahî bilind dibe, atomên di nav metalan de bi azadtir tev digerin û valahiya di navbera wan de zêde dibe. Ev yek dibe sedem ku materyal fireh bibe.
Birca Eyfelê bi hevgirtina nêzîkî 18 hezar parçeyên hesinê çêkirî hate avakirin. Ji ber koefîsyêna berfirehbûna termal a metalê, avahî her ku germahî bilind dibe, berfireh dibe.
Her çend bistek hesinî ya yek metre dirêj ji bo her yek pile bilindbûna germahiyê tenê çend mîkron dirêj dibe jî, ev bandor di avahiyên bi sedan metre dirêj de diyar dibe.
Li gorî hesabên pisporan, birca ku 300 metre bilind e, dema ku rojên herî sar ên zivistanê bi rojên herî germ ên havînê re tên berawirdkirin, dikare bi qasî 12 heta 15 santîmetreyan fireh bibe.
Termometreyeke dêw
Bandora germahiyê tenê bi bilindahiyê sînordar nabe. Dema ku tîrêja rojê aliyekî bircê ji yên din zêdetir germ dike, metala li wî alî zêdetir fireh dibe. Ev yek dibe sedem ku birc pir hindik ber bi dûrî rojê ve xwar bibe. Lêbelê, endezyar diyar dikin ku ev tevger ti rîskekê li ser ewlehiya avahiyê çênakin.
Birca Eyfel, ku giraniya wê nêzîkî 7 hezar û 300 ton e, di dîroka endezyariyê de wekî yek ji mînakên sereke yên sêwirana sivik û domdar tê dîtin. Li gorî pisporan, ji ber berteka wê ya li hember guherînên germahiyê, ev avahî her weha wekî 'termometreyeke dêw' tevdigere.
