Kürdistan Bölgesi'nin 'virüsle mücadele modeli' birçok ülkeye örnek olabilir

PeyamaKurd - Dünyanın yeni tehlikesi olarak görülen yeni tip koronavirüs (Covid-19) pandemisi hükümetlerin savaş ve bölge siyaseti konusunu belli bir süre bir kenara bırakarak salgınla uğraşmaya itti. Bu çerçevede Kürdistan Bölgesel Hükümeti (KBY) de büyük bir çaba göstererek pandamı ile mücadele konusunda önemli adımlar attı. 

Bilindiği üzere koronavirüsten en çok etkilenen ülkelerin başında İran geliyor. Bu açıdan İran ile kapsamlı bir sınırı paylaşan Kürdistan Bölgesi, başlarda virüsün yayılmasını önlemede bir zorlukla karşılaştı. Bu bölgenin 5 milyonluk nüfusu pandemi açısından risk altındaydı çünkü KBY, İranla hem sınır komşusu hem de sınır kapılarından dolayı kritik bir konumda idi. 

The Washington Enstitüsü’nden Biner Aziz, “Kürdistan Bölgesi, Koronavirüs ve Alınan Önlemler” başlıklı bir yazı kaleme aldı. Aziz söz konusu yazısında, Kürdistan Bölgesin’deki gözlemlerini ve sınırlı imkanlara rağmen koronavirüse karşı oluşturan hükümeti modelinin örnek alınması gerektiğini vurgulayarak işliyor. 

“2003’te deneyimsiz olan Kürtler, deneyim kazandı”

Orta Doğu’da varlık gösteren arklı hükümetler, koronavirüs ile başa çıkmak için farklı stratejiler  uyguladı. Kürdistan Bölgesi de bu ihtiyaç duyulan önlemleri alma konusunda dengeli bir yaklaşım izleyerek kontrol ve baskı taktiklerini uygulamada iyi bir sağlık bilinci oluşturdu. 

Bu çabalar şimdiye kadar özellikle komşu ve bölge ülkeleri ile karşılaştırıldığında oldukça başarılı olduğunu kanıtlıyor. KBY, 2003 yılındaki SARS virüs salgınını kontrol etme ve yönetme konusunda deneyimsizdi. Bununla birlikte, KBY, daha önce bir pandemi ile karşılaşmamış olsa da zamanla ülkelerin salgın konusundaki stratejilerinden deneyim elde etti. 

Savaşlar, demografik değişim ve yaptırımlara kadar uzanan son yirmi dokuz yıl boyunca yaşanan diğer krizler de buna eklenebilir. Geçmişte yaşanan bu deneyimler hükümetin söz konusu mevcut tehdidi ciddiye almasına zemin hazırladı ve daha da önemlisi halk, krizin kontrol altına alınmasında son derece iyi bilinçlendirildi. 

“KBY, erken hamleler ile önemli önlemler aldı”

Bu faktörler nedeniyle, Kürdistan Bölgesi, virüse karşı erken tedbir uygulayarak ‘önemli önlemler’ aldı. Erbil yönetimi, vaka görülmeden önce virüsle mücadele için bir operasyon merkezi kurdu. Zorunlu sokağa çıkma yasağını Newroz başlamadan hemen önce geldi ve insanlar evde tutuldu. Bu hamle, halkın sosyalleşmesini ve toplanmalarını önlemek için çok önemliydi.

Bölgede, farklı şehirlerden gelen insanların tüm bilgilerinin analiz edildiği ve yayınlandığı güçlü bir medya ile veri analiz merkezi de bulunuyor. Hükümet çok hızlı bir şekilde günlük olarak ve hatta günde birkaç kez basın toplantıları düzenlemeye başladı. Sağlık Bakanlığı da, bilinen ilk vakalar olan İran'dan gelen yolcular hakkındaki bilgileri kamuoyuna şeffaf bir şekilde açıklayarak halka karşı güven kazandı. 

“Halk söz konusu iken kimse, yasaların üstünde değil”

KBY, hızlı karantina süreci ve şüpheli vakaların izolasyonu konusunda erkenden adımlar atarak böyle bir krizin üstesinden gelmede anahtar bir özne olduğunu göstermiştir. Kürdistan Bölgesi bir başka önemli adımı da yetkilileri karardan muaf tutulmayarak gösterdi. Bu örnek, “Halkın yaşamı söz konusu olduğunda kimsenin yasaların üstünde olmadığını” ortaya koydu.

Bu tedbirler nedeniyle, KBY panik dürtüsünü kontrol altına almayı başararak bir nebze de olsa olumsuz havayı azaltmayı başardı. Hükümet, virüsle mücadelede güven duygusu olduğu için gıdalar da stoklanma, malzeme de sürekli var olacak şekilde hazır tutuluyor. 

Kürdistan Bölgesi sakinleri bu adımlar ile aynı zamanda ‘kontrol eksikliği sonucunun’ neler olacağını görme şansına sahip oldular. 

Fakat Irak'ta göreceli olarak devlet kontrolü ve kamu bilinci eksikliği nedeniyle vakalar daha büyük bir oranda artış gösterdi. Irak'ın belirli bölgelerinde sokağa çıkma yasağı ilan edilse de, Bağdat, değişken siyasi durumu ve süregelen protestolar nedeniyle daha da karmaşık bir durumda. 

Özellikle kriz zamanında, hükümetlerin adımlarını eleştirmek kolaydır. Ancak, KBY'nin krizi başarılı bir şekilde ele aldığı kabul edilmelidir. Çünkü, insanları panikletmeden bilinç dengesini korudular ve Başbakan Mesrur Barzani’nin kendisi de dahil olmak üzere önemli görüşmeleri doğrudan telekonferans yolu sağladılar. 

“KBY, Sınırlı finans, teknoloji ve ekipmana rağmen övüldü”

Bu başarının dikkat çeken en önemli ve dikkat çeken noktası ise Kürdistan Bölgesi’nin; sınırlı finansal, teknolojik ve sağlık ekipmanlarına sahipken yapmasıdır. KBY'nin büyük dünya güçlerine göre kısıtlı imkanlarına rağmen bu çabalar, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da büyük ölçüde övülmüştür. Ayrıca Çinli yetkililer dahil hiç kimse vaka ve ölüm sayısını büyük bir ölçüde örtbas ettiklerini inkar edemezler bu açıdan Kürt hükümetinin şeffaflığı da takdire şayandır. 

KBY, İranla olan sınırına rağmen virüsü nispeten kontrol altında tutmayı başardı. Kürtlerin virüsle strateji modeli diğer hükümetlerin gidişatını değiştirmeleri için bir pencere sunmaktadır. Kürdistan Bölgesi’nin koronavirüs ile mücadele modeli hala bildirilmiş çok az sayıda vakası olan ülkeler tarafından olumlu bir örneği olarak görebilir. 

Dünyada giderek daha fazla probleme neden olan Covid-19 pandemisinden dolayı, hükümetler ve halkları arasındaki ilişkiler de önemli ölçüde değişim göstermektedir. Çünkü artık her halk, kendi hükümetinin attığı adımları ciddi şekilde değerlendiriyor. Kürtler için koronavirüs, iyi bir hükümet modeli ile yönetildiklerinin de göstergesi oldu. Çünkü önlemler ve hükümet şeffaflığı, kamu güveni ile halk arasındaki simbiyotik ilişkinin değerini de gösterdi. 

Çeviri | PeyamaKurd