Silêmanî di zewacê de pêşeng e, Hewlêr di talaqê de li serî

RûpelNews - Amarên sala 2025’an yên ku ji aliyê Encûmena Bilind a Dadweriya Herêma Kurdistanê ve hatine eşkere kirin, tabloyek balkêş li ser rêjeyên zewac û talaqê derxistin holê.

Li gorî tomarên fermî, di salê de 61 hezar û 328 zewac hatin tomarkirin, lê 15 hezar û 826 cot jî ji hev cuda bûn. Ev daneyan nîşan didin ku nêzîkî ji her çar zewacan yek bi talaqê diqede.

Rêjeya bilind a talaqê di çend salên dawî de, nîqaşên li ser guherîn û qelsbûna avahiya malbatê dîsa anîn ser rojevê.

Li gorî bajaran: Amarên zewac û talaqê

Li gorî belavkirina daneyan li ser asta bajaran, herî zêde zewac bi 25 hezar û 687 bûyeran li Silêmanî hatin tomar kirin. Hewlêr bi 19 hezar û 620 zewacan di rêza duyemîn de cih girt.

Di hejmarên talaqê de jî tablo guherî. Li Hewlêrê 7 hezar û 113 cot ji hev cuda bûn, lê li Silêmaniyê 5 hezar û 369 talaq hatin tomar kirin.

Li Dihok 2 hezar û 354, li Germiyan jî 990 bûyerên talaqê di tomarên fermî de cih girtin.

Navbera temenê herî nazik: 18–22 sal

Daneyên hatine weşandin nîşan didin ku di navbera zewaca temenê zû û rêjeya bilind a talaqê de têkiliyek xurt heye.

Hat ragihandin ku beşek girîng ji jinên ku hatine talaqkirin temenê wan di bin 18 salî de bû. Tenê li Hewlêrê, 2 hezar û 109 jinên di bin 18 salî de hatine talaq kirin.

Di nav mêran de jî rêjeya herî bilind a talaqê di navbera 18–22 salî de hat dîtin; di vê komê de 1 hezar û 792 mêr ji hev cuda bûn.

Temenê zewacê jî heman meylê nîşan da. Di nav jinan de herî zêde zewac di navbera 18–22 salî de (5 hezar û 805), di nav mêran de jî di navbera 22–26 salî de (5 hezar û 779) hatin tomar kirin.

Pispor diyar dikin ku zewacên temenê zû dikarin li dijî zextên civakî û aborî zûtir qels bibin.

Xala herî balkêş medyaya civakî ye

Di nav sedemên talaqê de “nehatîya di navbera hevalan de” di rêza yekem de cih girt. Tenê li Hewlêrê, 1 hezar û 232 talaq bi vê sedemê hatin tomar kirin.
Di rêza duyemîn de, bandora dîjîtalîbûnê li ser têkiliyên malbatî derket pêş. Bikaranîna înternetê û têlefonên desta bi 1 hezar û 66 bûyeran bû sedema duyemîn a herî zêde. 
Xiyanet, nebûna xaniyekê serbixwe û pirsgirêkên aborî jî di nav sedemên din ên pêşketî de hatin rêzkirin. Li Dihokê jî bi heman awayî “nehatî” di rêza yekem de bû.

Zewacên duyemîn û bikaranîna madeyên narkotîk

Di sala 2025’an de li herêmê 107 zewacên duyemîn hatin kirin. Herwiha hat ragihandin ku 344 dozên talaqê bi sedema bikaranîna madeyên narkotîk hatine vekirin.

Pêdiviya siyaseta civakî dîsa li ser rojevê ye

Ev daneyan nîqaşên li ser bandora zewacên temenê zû û dîjîtalîbûnê li ser avahiya malbatê dîsa şiyar kirin. 
Taybetî di nav komên temenê ciwanan de zêdebûna rêjeyên zewac û talaqê, hewcedariya belavkirina xizmetên şêwirmendiya malbatî û xurtkirina mekanîzmayên piştgirîya civakî nîşan dide.
Li gorî pisporan, tabloya heyî ne tenê pirsgirêkek qanûnî ye, belkî pirsgirêkek zêdeye ku divê bi aliyê siyaseta civakî jî were xebitandin.