Salvegera 12mîn a Jenosîda Şingalê: Ji bo êzîdiyan bang li Almanyayê tê kirin
12 sal di ser komkujiya ku DAIŞê li dijî kurdên êzîdî li Şingalê pêk anî re derbas bûn. Di demekê de ku li bajarên Almanyayê Kalkar, Koln û Hannoverê bîranîna qurbaniyan tê lidarxistin, rêxistina mafên mirovan Pro Asyl bang kir ku penaberên Êzîdî statuya niştecihbûnê ya daîmî werbigirin û pêvajoyên dersînorkirinê bên rawestandin.
RûpelNews - Di 3ê Tebaxa 2014an de, rêxistina terorîst a DAIŞê êrîşî herêma Şingalê ya Başûrê Kurdistanê kir û kurdên êzîdî kirin hedef. Li gorî daneyên rêxistinên mafên mirovan, di êrîşan de zêdetirî 5 hezar kes hatin kuştin; nêzîkî 7 hezar jin û zarok hatin revandin, kolekirin û rastî tundûtûjiyeke giran hatin.
Çarenûsa zêdetirî 2500 jin û keçên êzidî yên revandî hêj ne diyar e. Beşeke girîng a kesên ku ji jenosîdê rizgar bûne, ji ber bêîstiqrariya siyasî û ewlehiyê ya li Şingalê, nekarîne vegerin malên xwe. Bi hezaran kes li kampên Herêma Kurdistanê dijîn; herwiha jinûveavakirina herêmê jî hîn ne temam e.
Çalakiyên bîranînê li Almanyayê
Ji bo bîranîna 12emîn salvegera jenosîdê, li bajarokê Kalkar ê li eyaleta North Rhine-Westphalia ya Almanyayê bernameyeke bîranînê tê lidarxistin. Çalakî, ku ji aliyê Civata Kurd a Almanyayê û Mala Ezdai Kalkar ve hatiye organîzekirin, dê ne tenê balê bikişîne ser qurbaniyan, lê herwiha dê rewşa heyî ya Şingalê, jinûveavakirina herêmê û pirsgirêkên êzîdiyên ku li Almanyayê dijîn jî binirxîne.
Her wiha, bîranîneke bi mûman dê li ber stasyona sereke ya trênê ya Kolnê jî were lidarxistin. Tê payîn ku ev çalakî, ku dê nêzîkî 150 kesî beşdar bibin, rêzê li wan kesên ku di jenosîdê de jiyana xwe ji dest dane û li êzîdiyên ku hîn jî winda ne, bigire.
Wekî din, tê payîn ku sibe li Qada Steintor a Hannoverê, paytexta Bajarê Saxonyaya Xwarê, di navbera saet 13.00 û 19.00an de merasîmeke bîranînê ya girseyî were lidarxistin.
Almanyayê ew wekî komkujî nas kiribû
Di 19ê Çileya 2023an de, Bundestag a Almanî bi yekdengî sûcên ku ji aliyê DAIŞê ve li dijî êzîdiyan hatine kirin wekî komkujî nas kir. Tê texmînkirin ku di navbera 100 heta 200 hezar êzîdî li Almanyayê dijîn û welat mazûvaniya civaka êzîdî ya herî mezin a li derveyî Iraqê dike.
Lêbelê, dersînorkirina penaberên êzîdî bo Iraqê dibe sedema nîqaşan. Di salvegerê jenosîdê de, Pro Asyl bang li hikûmeta federal kir ku mafên rûniştinê yên daîmî bide êzîdiyan. Rêxistinê diyar kir ku divê deportasyon werin sekinandin heta ku çareseriyeke daîmî ya li seranserê welêt were peydakirin.
Ji ber ku rayedarên alman kesên ku tên dersînorkirin li gorî nasnameya wan a olî tomar nakin, nayê zanîn ka çend êzîdî di nav kesên ku şandine Iraqê de hene. Di vê navberê de, rêxistinên mafên mirovan tekez dikin ku şertên ji bo vegera ewle û bi rûmet a bo Şingalê hêj nehatine pêkanîn.
