Li ser televîzyona Îranê rahênana çekan: Armanc zarok in

RûpelNews - Televîzyona dewleta Îranê IRIB bernameyên perwerdehiya çekan weşand ku tê de gulebarana senaryoyî li ser eniyên Serokê DYAyê Donald Trump û Serokwezîrê Îsraîlê Binyamîn Netanyahu dihat kirin. Kanalê her wiha pêşandaneke zindî jî nîşan da ku tê de pêşkêşkarekî gule li ala Îmaratê reşand.

Cîgirê Rêveberê IRIBê Mohsen Barmahani ev bername parastin. Barmahanî di axaftina xwe ya ji bo Ajansa Nûçeyan a Tasnimê de got, "Li welatekî ku di bin şert û mercên şer de û di heman demê de li dijî hemû hêz û navendên zextê yên cîhanî şer dike, bi tevahî xwezayî ye ku medyaya neteweyî helwesteke şer bigire."

Barmahanî wiha lê zêde kir, "Xuyabûna pêşkêşvanan bi çekan di bernameyan de armanca bîranîna van hînkirinan ji raya giştî re pêk tîne."

IRIB rasterast di bin çavdêriya Ayetulah de kar dike. Lêbelê, rewşa tenduristiyê ya Ayetulahê nû, Mucteba Xameneyî, piştî raporên ku dibêjin ew di pêla yekem a êrîşan de di 28ê Sibatê de bi giranî birîndar bûye, ne diyar e.

Di heman rojê de, di dema êrîşên Amerîka-Îsraîlê li ser Tehranê de, bavê Mucteba Xameneyî û Ayetulahê berê, Elî Xameneyî mir.

Leşkerkirina zarokan û mirinek li xaleke kontrolê

Rapor di demekê de derketin ku rêxistinên mafên mirovan ên Îranê ragihandin ku kurikekî 11 salî roja Yekşema borî di êrîşeke dronê ya Îsraîlê de li ser xaleke kontrolê ya Supaya Pasdaran ya li Tehranê di dema peywirê de hatibû kuştin.

Hengaw û HRANA zarok wek Alireza Jafari dan nasîn û diyar kirin ku di dema êrîşê de bavê wî jî li cihê bûyerê amade bû. Her du rêxistinan îdia kirin ku zarok ji aliyê hêzên ewlehiyê yên Îranê ve ji bo xala kontrolê hatibû peywirdarkirin. Euronewsê nekarî van îdiayan bi awayekî serbixwe piştrast bike.

Ji dezgeheke medyayê ya girêdayî Şaredariya Tehranê û ji yekîneyên Basîcê, mirina Alireza di çarçoveya peywira wî ya li xaleke kontrolê de diyar kirin.

Hat ragihandin ku dayika kurik gotiye bavê wî ji ber kêmasiya karmendan ew biriye wir û ku ciwanên 15-16 salî, an jî ji wan biçûktir, bi awayekî birêkûpêk li xalên kontrolê amade bûn.

Gelek dezgehên medyayê yên îranî yên li derveyî welat ragihandin ku Rêxistina Mamosteyên Besîc, ku baskê perwerdehiya îdeolojîk a milîsên girêdayî Pasdaran e, mirina zarokê piştrast kiriye.

Supaya Pasdaran di 26ê Adarê de bi awayekî fermî kampanyaya beşdariya sivîlan ragihand û temenê herî kêm ji bo beşdariyê 12 sal diyar kir.

Rahim Nadali, cîgirê serokê yekîneya Mihemed Resûlulah a Supaya Pasdaran li Tehranê, di heman rojê de di bernameyeke televîzyonê de got ku zarokên 12 û 13 salî dixwazin beşdarî dewriyeyên îstixbaratê û operasyonên xalên kontrolê bibin.

Postereke danasînê ya Pasdarên Şoreşê ku ji aliyê Ajansa Nûçeyan a Defa Press ve hatibû weşandin, du zarok li kêleka mezinên bi unîforma leşkerî nîşan dida.

Hişyariya li ser sûcên şer

Di daxuyaniyeke ku vê mehê hat weşandin de, Çavdêriya Mafên Mirovan (HRW) destnîşan kir ku kampanyaya ji bo peydakirina zarokan "pêşîlêgirtineke giran a mafên zarokan e û heger zarok di bin 15 salî de bin, sûcekî şer e."

Rêxistinê ragihand ku nûnerê Pasdaranê Şoreşê Nadali piştrast kiriye ku beşdar dê li xalên kontrolê, di dewriyeyên operasyonî û îstixbaratî de, di konvoyên wesayîtan de û ji bo çalakiyên din ên ewlehiyê bên bicihkirin.

Ji destpêka şer ve, xalên kontrolê yên Besic li seranserê Tehranê belav bûne û gelek caran bûne hedefên êrîşên Îsraîlê.

Ev ne cara yekem e

Bikaranîna zarokan di strukturên leşkerî yên Îranê de ne tiştekî nû ye. Li gorî texmînên Human Rights Watchê yên li ser bingeha hejmarên fermî yên Îranê, desthilatdaran di dema şerê Îran-Îraqê yê salên 1980î de, bi sed hezaran zarok ji bo operasyonên bi rîska bilind tevlî Basîcê kirin, û bi deh hezaran zarokan jiyana xwe ji dest dan.

Di salên paş de, rapor derketin holê ku zarok di dema pevçûnên herêmî û tepeserkirinên navxweyî de dihatin leşkerkirin.

Li gorî Statûya Romayê ya Dadgeha Cezayê ya Navneteweyî, leşkerkirin, qeydkirin an jî bikaranîna zarokên di bin 15 saliyê de ji bo beşdarbûna çalak di şer de, wekî sûcê şer tê hesibandin.

Îranê her wiha Peymana Neteweyên Yekbûyî ya li ser Mafên Zarokan jî pesend kiriye û Protokolê Bijarte yê Peymanê îmze kiriye, ku tevlîkirina kesên di bin 18 saliyê de bo beşdarbûna di pevçûna çekdarî de bo hêzên çekdar qedexe dike.