Li Almanyayê li kampên penaberan mirinên bi guman zêde dibin
Bûyerên bi guman ên xwekuştin û mirinê li kampên penaberan ên li Almanyayê dîsa berbiçav zêde bûne, bi taybetî bi zêdebûna van bûyeran di nav penaberên kurd de. Hejmarek mirinên vê dawiyê fikarên cidî derbarê şert û mercên ewlehiyê û nebûna piştgiriya psîkolojîk li kampan de çêkirine.
RûpelNews - Hatiye ragihandin ku penaberê kurd ê 17 salî ku li Giessen, bajarekî li eyaleta Hessenê dijiya, xwe kuştîye. Her çend tê zanîn ku penaberên kurd berê jî di heman herêmê de di şert û mercên bi vî rengî de jiyana xwe ji dest dane, nîqaş li ser wê nêrînê gur dibin ku ev mirin tenê bi sedemên takekesî nayên ravekirin.
Li gorî raporeke Nihaplusê, gelek penaber li Almanyayê di bin zexteke psîkolojîk a giran de dijîn, bi taybetî ji ber redkirina serlêdanên wan ên penaberiyê û îhtimala deportkirinê. Tê diyarkirin ku faktorên wekî nediyariya demdirêj, şert û mercên jiyanê yên xirab û îzolasyona civakî bandoreke neyînî li ser tenduristiya derûnî ya penaberan dikin.
Her çend hin bûyer bi awayekî fermî wekî 'xwekuştin' tên tomarkirin jî, tê îdiakirin ku paşxaneya van bûyeran têra xwe nehatiye ronîkirin. Ev rewş, bi taybetî ji aliyê parêzvanên mafên mirovan û rêxistinên piştgiriya penaberan ve, tê rexnekirin. Bang ji bo lêpirsînên serbixwe û şefaf li ser van mirinên bi guman tên kirin.
Di vê navberê de, mirinên ku ne tenê li kampan lê her weha li navendên binçavkirinê û beşên psîkiyatrîk jî rû didin, wek mijareke nîqaşê berdewam dikin. Van bûyeran li seranserê ewlehî û çavdêriya sîstema bicihkirina penaberan li Almanyayê nîqaşeke berfirehtir derxistiye. Pispor tekez dikin ku pêdiviya kesên ku li kampên penaberan dijîn bi mekanîzmayên piştgiriya psîkososyal a bihêztir heye, û di heman demê de destnîşan dikin ku sîstema heyî têr nake, bi taybetî ji bo kesên ku travmayê jiyane.
Li Almanyayê çima penaber xwe dikujin?
Li gorî daneyên ku di medyayê de û ji gel re hatine ragihandin, ji sala 2023an vir ve bi dehan penaberên kurd li Almanyayê xwe kuştine. Mistefa Baqî yê 17 salî ji Kobaniyê, Mêhvan Mihemed Silêman ji Dihokê, Fethullah Aslan ê 28 salî li saziyeke psîkiyatrîk a Berlînê, û Mustefa Polat li Erfurtê tenê çend navên di vê lîsteyê de ne.
Li gorî daneyên ji navenda şêwirmendiya penaberan Pena-Ger, tenê di sala 2024an de li eyaleta Saksonyayê 32 hewldanên xwekuştinê qewimîne. Lêbelê, Pena-Ger diyar dike ku hejmarên rastîn bi îhtimaleke mezin pir bilindtir in, ji ber ku eslê etnîkî nayê tomarkirin û gelek bûyer 'bêbelge' dimînin.
Di navbera salên 1993 û 2018an de, li kampên penaberan ên li seranserê Almanyayê 288 bûyerên xwekuştinê hatin tomarkirin. Îro, salane bi qasî 30 xwekuştin û 400 hewldanên xwekuştinê tên tomarkirin.
Van hemû geşedanan pirsa "Gelo kampên penaberan li Almanyayê têra xwe ewle ne?" dîsa xistiye rojeva sereke, û tê payîn ku rayedar di vî warî de tedbîrên berfirehtir bigirin.
