Îdia: Tunêlên girêdayî Keştiya Nuh li Agiriyê hatin dîtin

RûpelNews - Di rojnameyên New York Post a amerîkî û Daily Mail a brîtanî de, efsaneya Keştiya Nuh, bi gotinên wekî "Li gorî Încîlê, vê keştiya dêwasa mirovahî û her cure ajal ji nemabûnê xilas kir di dema lehiyeke karesatbar de ku zêdetirî 4,300 sal berê qewimî", tê nîqaşkirin û tê gotin: "Niha, komek lêkolînerên Amerîkî yên ku li delîlên tunelên veşartî, tam wekî ku di vegotina Încîlê de têne ravekirin, eşkere kirine" hate ragihandin.

Vekêşên nû yên derbarê pêkhateyeke kevirî ya neasayî ya li herêmê de, nîqaşê ji nû ve gur kirine bi pêşniyara ku dibe ku Keştiya Nuh bi rastî hebûbe.

Lêkolînerê amerîkî Andrew Jones diyar kir ku, wekî beşek ji xebata wan a di çarçoveya projeya "Scansên Keştiya Nuh" de, wan derbarê pêkhateya kevirî ya ku di sala 1959an de li Çiyayê Araratê hatibû dîtin de "dîtinên nû yên balkêş" bi dest xistine.

Li gorî raporê, skanên radara binê erdê û nimûneyên axê eşkere kirin ku pîvanên formasyona navborî, ku bi qasî 515 piyan e, bi yên Keştiya Nuh re li hev dikin. Her wiha hat ragihandin ku rêzeyek "korîdor" di bin rûyê erdê de hatine tespîtkirin.

Lêkolîneran tunelên ku di navenda avahiyê re derbas dibin, ku wekî 'keştiyekê' hatiye şîrovekirin û li ser keviyên wê yên hundirîn dirêj dibin, keşf kirin. Hat ragihandin ku ev tunel ber bi valahiyeke mezintir ve diçin, ku Jones jê re digot 'atrium', ango cîhek wekî hewşê.

Jones got, "Xwedê ji Nuh re got ku ajalan bîne ser keştîyê. Ji ber vê yekê, divê ev ajal li vir bi Nuh û malbata wî re mane. Ya balkêş ew e ku ev valahî di bin erdê de li gorî nexşeyeke taybet hatine rêzkirin; ew teqez ne tesadufî ne."

Teknolojiya GPR û 'pêkhateyeke di şiklê keştiyê de'

Lêkolîner her wiha diyar kir ku ev tunel li gorî nexşeyeke taybet in.

Jones, ku şirove kir ku teknolojiya GPR rêbazeke ku bi bikaranîna radarê ji bo lêkolîna erdê tê bikaranîn e, got ku lêkolînên ku bi teknîkên jeofîzîkî yên din, wekî termografiya înfrasor, hatine kirin jî nîşan dane ku avahiyeke di şiklê keştiyê de li bin erdê parastî maye.

'Di nimûneyan de potasyum heye'

Zanyaran îdia kirin ku delîlên din dîtine ku nîşan didin ku pêkhateya kevirî dibe ku ji aliyê mirovan ve hatibe çêkirin. Jones got, "Di sala 2024an de, me 88 nimûneyên axê yên tesadufî hem ji hundir û hem jî ji derveyî vê pêkhateyê girtin. Wî got, "Encamên wê nîşan dan ku axa di nav avahiyê de sê qat zêdetir madeyên organîk û ji sedî 38 zêdetir potasyum ji axa derve dihewîne."

Jones, ku destnîşan kir ev yek nîşan dide ku ax 'bêhempa' ye, lê zêde kir ku giyayê di nav vê deverê de di payîzê de rengê xwe yê zerê vekirî nîşan dide.

Jones her wiha parast ku bermahiyên fosîlî yên ku li derdora vê devera bi şiklê keştiyê, ku bi qasî 2,000 metreyan ji asta deryayê bilind e, hatine dîtin, dikarin îşaretê bi 'Tufana Mezin' jî bikin. Li gorî wî, ev vedîtin bi vegotinên di nivîsên pîroz de hevgirtî ne.

"Ev pîvan tam bi pîvanên ku di Încîlê de hatine dayîn re li hev tên. Ew wek 300 'kubîtên Misrî' tê wesifandin. Ji bo me, ev nîşaneyên erênî ne ku em li pey wan diçin û pêşniyar dikin ku dibe ku hê bêtir bên dîtin," wî got.

Lêkolîner zêde kir ku kora û qalikên deryayê yên kevnar ên ku li herêmê hatine dîtin, dikarin vê yekê jî nîşan bidin ku ev dever demekê binav bûye.

Lêbelê, pispor amaje dikin ku ji bo vê pêkhatê ravekeke alternatîf heye. Ihtimala ku pêkhata kevirî ji ber livîna lewheyên tektonîk bilind bûbe û li ser okyanûseke pêşdîrokî derketibe holê, jî tê nirxandin.

Jones û tîma wî niha plan dikin ku amûreke robotîk pêş bixin ji bo lêkolînkirina van tunelên razdar. Lêkolîner diyar kir, "Niha tîmeke me heye ku sîstemeke robotîk a bi kontrola dûr dîzayn dike. Ev amûr dê bikaribe bikeve nav tunelan û hundirê wan keşif bike."