Dadgeha almanî cezayê herî giran li êrîşkarê bazara Noelê birî
Biryar li dijî Taleb Al Abdulmohsen, êrîşkarê bazara Noelê ya li bajarê Magdeburgê yê Almanyayê, di 20ê Kanûna 2024an de, ku di encamê de şeş kesan jiyana xwe ji dest dan, hat dayîn. Dadgeha Herêmî ya Magdeburgê êrîşkar bi cezayê heta hetayê yê girtîgehê mehkûm kir, ku ev di yasaya cezayê ya almanî de cezayê herî giran e.
RûpelNews - Dadgehê her wiha biryar da ku "giraniya taybet a sûc" (besondere Schwere der Schuld) heye. Ev biryar di pratîkê de tê wê wateyê ku îhtîmala nirxandina serbestberdana bişert, ku di şert û mercên asayî de ji bo kesên cezayê heta hetayê dikişînin piştî 15 salan tê nirxandin, ji bo bersûcî tê rakirin.
Dadgehê her wiha biryar da ku girtina pêşîlêgir (Sicherungsverwahrung) dikare were sepandin heke bersûcdi pêşerojê de gefa li ser civakê bidomîne.
"Wî dixwest her kesê ku di rêya wî de derbas dibe bikuje"
Di biryarê de, Dadgerê Serok Dirk Sternberg diyar kir ku êrîş bi zanebûn û plankirî bû û lê zêde kir ku bersûc bi niyeta kuştina her kesê ku di rêya wî de derbas dibe tevgeriyaye.
Li gorî dadgehê, bersûc ji bilî kuştina şeş kesan, hewl da ku bi sedan kesên din jî bikuje. Di biryarê de hat destnîşankirin ku sê hêmanên bingehîn ên sûcê kuştinê amade bûn. Ev jî ev bûn: Tevgerîna bi mebestên nemerdane, sûdwergirtina ji rewşa bêparastin a qurbaniyan û bikaranîna rêbazek ku ji bo civakê xetereyeke mezin çêdike.
Dadger her wiha diyar kir ku bersûc armanc kiribû bi êrîşê bala medyayî û raya giştî ya berbiçav bikişîne.
Şeş kesan jiyana xwe ji dest dan û bi sedan kes birîndar bûn
Êrîş di êvara 20ê Kanûna 2024an de li bazara Sersalê ya li navenda bajarê Magdeburgê pêk hat. Taleb Al Abdulmohsen BMW X3eke kirêkirî di nav valahiyeke di astengên betonî de ajot û xwe xist nav girseyê.
Di êrîşê de, ku nêzîkî deqeyekê dom kir, zarokekî neh salî û pênc jinan jiyana xwe ji dest dan, di heman demê de bi sedan kes bi awayekî fizîkî û psîkolojîk birîndar bûn. Bûyer di tomarên fermî de wekî yek ji êrîşên komî yên herî giran ên ku Almanyayê di salên dawî de rûbirûyê wan bûye, cih girt.
Bersûc di dema rûniştinê de ti bertek nîşan neda
Ji ber xirabiyeke teknîkî ya li salona dadgehê di dema xwendina biryarê de, bersûc di destpêkê de nekarî cezayê ku lê hatibû birîn bibihîze. Piştî ku pirsgirêk hate çareserkirin, biryar careke din hate xwendin. Hat ragihandin ku Taleb Al Abdulmohsen di dema xwendina biryarê de ti bertek nîşan neda û aram ma.
Hat destnîşankirin ku, di dirêjahiya darizandinê de, bersûc gelek caran teoriyên komployê anîn ziman, daxuyaniyên dirêj û zehmet-fêmkirin da, carinan rê li ber birêveçûna dadgehê girt û hewl da ku balê bikişîne ser xwe.
Dadgeh: Motîvasyona şexsî bû, ne îdeolojîk bû
Motîvasyona muhtemel a li pişt êrîşê di dema lêpirsîn û darizandinê de bi hûrgilî hate vekolîn. Dadgeh û dozgeriyê gihîştin wê encamê ku bûyer ne li gorî îdeolojiya îslamîst an jî ti rêxistineke din a terorîstî hatiye pêkanîn.
Li gorî rayedarên dadwerî, êrîş di bingeh de ji ber hêrsa şexsî ya bersûc, nakokiyên wî yên bi saziyên cuda re, hewldanên yasayî yên neserkeftî û xwesteka wî ya ji bo balkêşiya mezin a giştî bû. Nirxandinên pisporên psîkiyatrîk jî destnîşan kirin ku her çend bersûc nîşanên nexweşiya kesayetiyê nîşan dabe jî, ew ji nexweşiyeke derûnî ya bi ewqas giranî naêşî, ku bikaribe berpirsiyariya wî ya tawananî ya ji bo sûcê hatî kirin ji holê rake.
Zêdetirî 200 qurbanî tevlî dozê bûn
Bi giştî 204 qurbanî û xizmên kesên ku jiyana xwe ji dest dabûn, wekî destwerder tevlî dozê bûn. Zêdetirî 70 qurbaniyên êrîşê jî beşdarî rûniştina cezayê ya li salona dadgehê bûn.
Gelek kesên ku ji êrîşê rizgar bûbûn diyar kirin ku, her çend ew neçar mabûn ku di dirêjahiya danişînan de travmaya ku jiyane ji nû ve bijîn jî, biryarê hesta wan a edaletê xurtir kiriye.
Biryar hîn ne dawî ye
Biryara girtîgeha heta hetayê ya dadgehê hîn ne dawî ye. Bersûc mafê wî heye ku li dijî biryarê serî li dadgeheke bilindtir bide. Lêbelê, ev ceza wekî cezayê herî giran tê dîtin ku dikare li gorî qanûna cezayê ya Almanî were sepandin.
Nîqaş li ser wê yekê berdewam dikin ka gelo rayedarên ewlehiyê dikaribûn êrîşê pêşî lê bigirtana. Hin pisporên hiqûqî û siyasetmedaran diyar kirine ku pirsa gelo hişyariyên ku beriya êrîşê hatibûn dayîn têra xwe bi ciddî hatine girtin an na, dê di dema pêş de hem ji aliyê siyasî û hem jî ji aliyê hiqûqî ve nîqaşkirina wê berdewam bike. (Der Spiegel)
