Almanya: Hişyariya radîkalîzma rastgir û çepgir a tund û îslamîst
Rapora 2025an a li ser Parastina Destûrê, ya ku ji aliyê Ofîsa Federal a Parastina Destûrê ya Almanyayê (Bundesamt für Verfassungsschutz) ve hatiye weşandin, daneyên balkêş li ser gefên ewlehiyê yên li welêt eşkere kirine.
RûpelNews - Li gorî raporê, her çend rastgirên tundrew wekî gefê herî mezin li ser Almanyayê dimînin jî, komên îslamîst, tundrewiya çepgir, çalakiyên sîxuriyê yên ji aliyê dewletên biyanî ve û radîkalkirina ku bi lez dibe bi rêya medyaya civakî, di bin çavdêriya nêzîk a dezgehên ewlehiyê de ne.
Hejmara tundrewên rastgir gihîştiye nêzîkî 60 hezarî
Li gorî raporê, hejmara tundrewên rastgir li Almanyayê ji bo cara yekemîn derketiye nêzîkî 60 hezarî. Desthilatdarên ewlehiyê ne tenê ji zêdebûna hejmariyê, lê her weha ji wê yekê jî bi fikar in ku ev kom her ku diçe digihîjin nifşên ciwan.
Rayedar destnîşan dikin ku komên rastgirên tundrew bi awayekî hêsantir online xwe organîze dikin û ku hevkariya di navbera komên cuda de zêde dibe. Rapor tekez dike ku rastgirên tundrew li Almanyayê ji bo demokrasiyê wekî gefê herî mezin dimînin.
Îslamîzm wekî metirsiyeke girîng a ewlehiyê dimîne
Rapor her weha rêxistinên Îslamî wekî yek ji metirsiyên sereke yên li pêşiya Almanyayê destnîşan dike.
Li gorî raporê, hejmara îslamîstên potansiyel ên li welêt bi qasî 28,645 kesan tê texmînkirin, ku ji wan derdora 9 hezar û 500 kes wekî xwedî meyla tundûtûjiyê tên nirxandin.
Desthilatên ewlehiyê hişyarî didin ku geşedanên li Rojhilata Navîn, bi taybetî, dikarin li hin derdorên Almanyayê bibin sedema radîkalkirinê.
Tundrewiya çepgir jî zêde dibe
Rapor ne tenê balê dikişîne ser rastgirên tundrew û komên îslamîst, lê her weha balê dikişîne ser zêdebûna komên tundrew ên çepgir jî.
Li gorî rayedaran, polarîzasyona civakî û geşedanên navneteweyî yên salên dawî bûne sedem ku derdorên tundrewên çepgir bêtir piştgiriyê bi dest bixin û çalaktir bibin.
Gefên sîxurî û sabotajê
Rapor eşkere dike ku gefên ku ji dewletên biyanî tên jî zêde dibin.
Bi taybetî, tê destnîşankirin ku çalakiyên sîxuriyê yên Rûsyayê, hewldanên sabotajê û kampanyayên dezenformasyonê ji bo ewlehiya Almanyayê rîskeke girîng pêk tînin.
Ciwan li ser medyaya civakî zûtir radîkal dibin
Yek ji dîtinên herî balkêş ên di raporê de ew e ku ciwan bi rêya înternetê bi lezeke her ku diçe zêde dibe radîkal dibin.
Li gorî rayedarên ewlehiyê, platformên medyaya civakî niha ne tenê ji aliyê komên rastgirên tund ve, lê herwiha ji aliyê rêxistinên Îslamîst û tundrewên çepgir ve jî ji bo mebestên propagandeyê, peydakirina alîgirên nû û organîzekirinê bi awayekî berfireh tên bikaranîn.
Ji ber vê yekê, tê nirxandin ku dê di pêşerojê de platformên dîjîtal ji bo ewlehiyê xwedî girîngiyeke mezintir bibin.
Hişyariya ji rayedarên ewlehiyê
Rapora Parastina Destûra Bingehîn a 2025an eşkere dike ku Almanya di heman demê de bi gelek gefên ewlehiyê re rû bi rû ye.
Li gorî raporê, her çend rastgirên tundrew wekî gefa herî mezin dimînin jî, îslamîzm, tundrewiya çepgir, çalakiyên sîxuriyê yên ji aliyê dewletên biyanî ve û radîkalkirina ku bi lez bi rêya înternetê zêde dibe, di nav rîskên sereke de ne ku divê ji aliyê ewlehiya welêt ve ji nêz ve werin şopandin.
