Pehlevi’den 'demokratik İran' çağrısı: Rejim çöküş sürecinde
RûpelNews - İran’ın devrik Şahı Muhammed Rıza Pehlevi’nin oğlu ve sürgünde yaşayan Rıza Pehlevi, ABD, İsrail ve İran savaşına yönelik bir video mesaj paylaştı.
Resmi X hesabından açıklama yapan Reza Pehlevi, İran’daki Kürt, Azeri, Lor ve diğer topluluklara seslenerek İslam Cumhuriyeti’nin “çöküş sürecinde” olduğunu savundu ve “demokratik İran” çağrısı yaptı.
ABD’de yaşayan Rıza Pehlevi, yayımladığı mesajda Huzistan, İlam, Kermanşah, Kürdistan ve Batı Azerbaycan’daki yurttaşlara hitap etti.
İran’daki farklı etnik ve inanç gruplarının 47 yıldır baskı altında olduğunu ileri süren Pehlevi, özgür bir İran’da din ile devlet işlerinin ayrılacağını ve eşit yurttaşlık temelinde yeni bir yönetim kurulacağını söyledi.
“Toprak bütünlüğü” vurgusu
Pehlevi, ülkenin toprak bütünlüğüne vurgu yaparak, İran’ın “tarihi ve kültürel dokusunun” korunacağını ifade etti. Mevcut sistemin çöküşün eşiğinde olduğunu savunan Pahlavi, ulusal birlik çağrısında bulundu ve dış müdahalelere karşı dikkatli olunması gerektiğini belirtti.
Rıza Pehlevi kimdir?
Rıza Pahlavi (d. 1960, Tahran), İran’ın son şahı Muhammed Rıza Pehlevi’nin en büyük oğludur. 1979’daki İran İslam Devrimi sonrasında ailesiyle birlikte ülkeyi terk etti ve sürgün hayatı yaşamaya başladı. ABD’de yaşayan Pahlavi, kendisini “anayasal monarşi yanlısı” ve “seküler, demokratik bir İran” savunucusu olarak tanımlıyor.
Son yıllarda İran’daki rejim karşıtı protestolar sırasında adını daha sık duyuran Pahlavi, İslam Cumhuriyeti’nin yerine din ve devlet işlerinin ayrıldığı, referanduma dayalı bir yönetim modeli çağrısı yapıyor. Ancak İran içindeki muhalefet çevreleri arasında kendisine yönelik destek kadar eleştiri de bulunuyor; özellikle monarşi geçmişi nedeniyle temkinli yaklaşan kesimler var.
Babası döneminde Kürtler
Rıza Pehlevi’nin babası Muhammed Rıza Pehlevi, 1941–1979 yılları arasında İran’ı yönetti. Pahlavi döneminde merkeziyetçi ve güvenlikçi politikalar öne çıktı.
1946’da, kurulan Mahabad Cumhuriyeti İran ordusu tarafından dağıtıldı. Kürt siyasal hareketinin önemli isimlerinden Qazi Muhammed, cumhuriyetin yıkılmasının ardından idam edildi. Bu süreç, İran Kürtleri açısından hafızada derin bir kırılma olarak yer aldı.
Pahlavi yönetimi boyunca Kürt bölgelerinde zaman zaman sert askeri operasyonlar yürütüldü; kültürel ve siyasal hak talepleri güvenlik perspektifiyle ele alındı. Bu nedenle monarşi dönemi, özellikle Kürt siyasi çevrelerinde baskıcı bir dönem olarak değerlendirilir.