Mücadeleye adanmış bir yaşam: Mele Mustafa Barzani
RûpelNews - Kürdistan halkının ulusal talepleri doğrultusunda mücadele eden ve hiçbir zaman geri adım atmayan büyük lider Mele Mustafa Barzani, vefatının 47’nci yıl dönümünde, Kürdistan için verdiği mücadeleyle anılmaya devam ediyor.
Mele Mustafa Barzani’nin güçlü sömürgecilere karşı sarsılmaz bir iradeyle verdiği mücadele, kullandığı meşru yöntemler, Kürt çocuklarına özgürlük yolunda büyük bir miras olarak kaldı.
Yaşamı ve mücadelesi
Mustafa Barzani, 14 Mart 1903 yılında Barzan köyünde dünyaya geldi. Daha 3 yaşındayken büyük kardeşi Şeyh Abdulselam ve annesiyle yakalanıp Diyarbakır’a sürgün edilip hapse atılır. 9 aylık zindandan sonra bırakılır. 12 yaşında iken, ağabeyi Abdulselam, gözleri önünde idam edilir.
1919 yılındaki İngiliz işgaline karşı Süleymaniye’de isyana başlatan Şeyh Mahmud Hafid’in safında 300 yoldaşı ile saf tutar.
1931-32 yılları arasında Barzan, Mêrgesor ve Şêrwan bölgelerinde İngilizlere karşı savaşan Peşmergelere komutanlık yapan Mele Mustafa Barzani’nin askeri dehası fark edilir.
1932 yılında dönemin Irak hükümeti, İngilizlerin yardımıyla Şeyh Ahmed Barzani’yi yakaladıktan sonra Mela Mustafa Barzani, Kürt başkaldırı hareketinin başına geçer.
Aynı yıl Irak hükümeti, Peşmergeler ve Barzani ailesi için af kanunu çıkarınca 1936 ile 1943 yılları arasında, Peşmerge güçleri Irak hükümetine karşı herhangi bir kalkışma gerçekleştirmezken 1943’ten sonra Mela Mustafa liderliğindeki Peşmerge güçleri Irak’a karşı tekrar silahlı kalkışmaya başlar.
İkinci Dünya Savaşı’nın ve Irak hükümetine karşı askeri darbenin yaşandığı bu dönemde Mele Mustafa Barzani şartlardan istifade edip ata topraklarına, Barzan bölgesine geri gelir ve zayıf düşmüş Irak hükümetiyle var olan bütün ilişkilerini dondurup hükümetin Peşmerge’nin savaşı durdurması dahil tüm isteklerini reddeder.
Mahabad’a geçiş
2500 kişilik bir Peşmerge gücü toplayabilme başarısını gösteren Mele Mustafa Barzani’nin bu başarısını kırmak için toparlanmaya çalışan Irak hükümeti, 18 ay sonra büyük bir askeri güç ile Barzan bölgesine tekrar harekat gerçekleştirir. Irak ordusuna karşı büyük bir mücadele veren Mustafa Barzani komutasındaki Peşmergeler Kuzey Kürdistan sınırındaki Kani Reşê’ye çekilmek zorunda kalır. Daha sonra Mustafa Barzani komutasındaki Peşmergelerle birlikte Doğu Kürdistan’a, Mahabad Kürdistan Cumhuriyeti’nin ilan edilme hazırlıklarının yapıldığı Mahabad kentine geçer.
Mela Mustafa Barzani, Mahabad’da Kürdistan Cumhuriyeti’nin ilan edildiği 22 Kasım 1946 yılında Pêşewa Qazi Mihemed’in yanında ordu generali olarak saf tutar.
Barzan’a dönüş
Kürdistan Cumhuriyeti’nin dağılması ardından, Mela Mustafa, Peşmergeleriyle birlikte dönemin Sovyetler Birliği devletine geçerken yolda İran güçlerinin türlü saldırılarına maruz kalırlar. Büyük bir mücadele sergileyen Peşmergeler, zor şartlar altında Sovyetlere varırlar.
Mustafa Barzani, 1975’in sonlarına doğru hastalanır. Tedavi için gittiği ABD’de 1 Mart 1979 yılında hayata gözlerini yumar. Doğu Kürdistan’ın Şino kentine getirilen cenazesi burada defnedilir ve son özgürlük başkaldırısı ardından cenazesi özgür Kürdistan’a getirilir ve Barzan’da yani ata topraklarında defnedilir.
Mütevazı kişiliği
Siyasi gözlemci Rojhat Amedi, X hesabından yaptığı paylaşımda Ölümsüz Lideri andı ve onunla ilgili bir anekdotu aktardı.
Mele Mustafa, 1976 yılında tedavi için ABD’ye gidince, aşçısı Abdulrahman Berwari bir mektup yazarak, kendisine refakat etmek ister. Meramını dile getirdiği mektubun sonuna ise “Hizmetkarınız Abdulrahman Berwari” yazar.
Mele Mustafa mektubu okuduktan sonra yanıt verir ve Berwari’nin ABD’ye gelmesine gerek olmadığını ifade eder ve imza kısmına, “Hizmetkarın Mustafa Barzani” yazar.
Bu anekdot, Ölümsüz Lider’in mütevazı kişiliğinin bir göstergesi olarak tarihe geçer.
Bîranînek bo salvegera koça dawî ya Rêberê Miletê Kurd Nemir Mistefa Barzanî.
— Rojhat Amedi-nu (@RojhatAmedi_) March 2, 2026
Her anekdot û bîrewerîyek ya di heqê wî de wekî tirêjek ya rênasîyê ye, rê nîşan dide.
Gava Serokê Nemir di sala 1976-ê de ji ber nexweşiya xwe çûbû Amerikayê, aşpejê (aşçî) wî Evdilrehman Berwarî jê re… pic.twitter.com/nQvzmAq1Q9