Diyarbakır'da toplanan Kürt hukukçular Kürtler için anayasal statü talebinde bulundu
RûpelNews - "Özgürlük, statü ve barış için demokratik hukuk" sloganıyla çok sayıda hukuk kurumu tarafından düzenlenen konferansın sonuç bildirgesi, ÇandAmed Kongre Merkezi'nde açıklandı. Açıklamaya çok sayıda baro başkanı, hukuk örgütü temsilcisi, akademisyen ve sivil toplum kuruluşu temsilcisi katıldı. Bildirgeyi Kürtçe Diyarbakır Barosu Başkanı Abdulkadir Güleç, Türkçesini ise Avukat Suzan Akipa okudu.
"Kürt sorunu demokratik ve hukuki yollarla çözülmeli"
Bildirgede, Cumhuriyet tarihi boyunca Kürtlerin kimlik, dil ve kültürel haklarının inkâr edildiği, kolektif haklarının tanınmadığı savunuldu.
27 Şubat 2025'te Abdullah Öcalan tarafından yapılan "Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı"nın tarihsel bir dönüm noktası olarak değerlendirildiği bildirgede, PKK'nin feshi çağrısının ardından demokratik siyaset ve hukuki düzenlemelerin hayata geçirilmesinin zorunlu olduğu ifade edildi.
Konferansın, Barış ve Demokratik Toplum Süreci'nin devamı için gerekli hukuki çalışmaların yürütülmesinde aktif sorumluluk üstleneceği belirtildi.
Kadın özgürlükçü hukuk ve anayasal güvence vurgusu
Bildirgede, güvenlikçi, cinsiyetçi, milliyetçi ve mezhepçi hukuk anlayışının terk edilmesi gerektiği belirtilerek, kadın özgürlüğünü ve eşitliğini esas alan, demokrasi ve ekolojiye duyarlı yeni bir hukuk düzeni çağrısı yapıldı.
Kürt halkının dili, kimliği, kültürü ve siyasal iradesiyle Demokratik Cumhuriyet içerisinde eşit ve kurucu bir özne olarak anayasal güvenceye kavuşturulması gerektiği belirtilen bildirgede, anadilde eğitim ve kamusal alanda anadil kullanımının güvence altına alınması istendi.
Ayrıca mevcut yurttaşlık anlayışının yeniden tanımlanması, kadınların siyasal ve toplumsal yaşamın kurucu öznesi olarak kabul edilmesi ve barış süreçlerinde karar verici aktörler arasında yer alması gerektiği ifade edildi.
Geçiş hukuku ve kapsamlı yasal düzenleme talebi
Bildirgede, çatışmalı dönemden demokratik topluma geçiş için kapsamlı bir geçiş hukuku hazırlanması gerektiği vurgulandı.
Silah bırakanlar, siyasi nedenlerle cezaevinde bulunanlar, sürgünde yaşayanlar ve vatandaşlıktan çıkarılanların demokratik yaşama katılımını sağlayacak yasal düzenlemelerin gecikmeden yapılması çağrısında bulunuldu. Hazırlanacak çerçeve yasanın ise tüm tarafları kapsayan bütüncül bir anlayışla oluşturulması gerektiği belirtildi.
Öcalan'ın statüsü ve umut hakkı çağrısı
Sonuç bildirgesinde, Abdullah Öcalan'ın Barış ve Demokratik Toplum Süreci'nin temel aktörlerinden biri olduğu belirtilerek hukuki statüsünün tanınması gerektiği savunuldu.
Öcalan'ın "başmüzakereci" statüsünün hukuken güvence altına alınması, çalışma ve iletişim koşullarının sağlanması, toplumsal ve siyasal aktörlerle doğrudan temas kurmasının önündeki engellerin kaldırılması ve serbest bırakılması çağrısı yapıldı.
Bunun yanı sıra, Avrupa insan hakları hukuku doğrultusunda "umut hakkı"nın iç hukukta tanınması, gerekli yasal değişikliklerin yapılması ve Anayasa Mahkemesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanması istendi.
Yeni anayasa, yüzleşme komisyonları ve yerel demokrasi önerisi
Bildirgede, eşit yurttaşlık, anadil hakkı, yerel demokrasi, kimlik ve kültürel haklar ile kadın özgürlüğünü esas alan yeni ve sivil bir anayasa hazırlanması gerektiği ifade edildi.
Faili meçhul cinayetler, köy boşaltmaları, zorunlu göç, işkence, cezasızlık ve kültürel inkâr politikalarıyla yüzleşmek amacıyla Hakikat, Yüzleşme ve Toplumsal Onarım Komisyonları kurulması önerildi.
Yerel yönetimlerin idari ve mali özerkliğinin anayasal güvenceye alınması, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı üzerindeki çekincelerin kaldırılması, kayyum uygulamalarına son verilmesi ve görevden alınan seçilmiş belediye yöneticilerinin görevlerine iade edilmesi çağrısı da bildirgede yer aldı.
Kürt hukukçular için ortak örgütlenme kararı
Konferansın sonunda, farklı barolar ve hukuk kurumlarında görev yapan Kürt hukukçuların ortak ve örgütlü mekanizmalar kurması kararlaştırıldı.
Konferansta hazırlanan rapor, sunum ve değerlendirmelerin arşivlenerek yazılı ve görsel kaynaklara dönüştürülmesi için çağrıcı kurumlar yetkilendirildi.
Bildirgede ayrıca, Kürt hukukçuların geniş katılımıyla Kürt Ulusal Hukukçular Konferansı düzenlenmesi çağrısı yapıldı. Bu konferansın hazırlık sürecini yürütecek ortak mekanizmanın oluşturulacağı ve çağrıcı kurumların bu süreçte aktif sorumluluk üstleneceği belirtildi.