DÎERGê ji bo Tirkiye û Bakurê Kurdistanê perwerdeya Kurdî ya neçarî pêsniyar kir

PeyamaKurd - Înîsiyatîfa Şopandin û Reforma Perwerdehiyê ya Diyarbekirê (DÎERG), beriya Şûraya Perwerdehiyê ya 20emîn a Tirkiyê ku di navbera rojên 1-3ê Kanûna 2021an de bicive, ji bo Bakurê Kurdistanê û seranserê Tirkiyê pêşniyara perwerdehiya neçarî ya Kurdî ya ji pêşdibistanê heta zanîngehê kir.

DÎERGê bi daxuyaniyekê ragihandiye, “Înîsiyatîfa Şopandin û Reformê ya Perwerdehiyê ya Diyarbekirê ji bo zarokên ku zimanê wan yê zikmakî û/an jî zimanê wan kurdî ye ji pêşdibistanê heta zanîngehê dest bi 'perwerdeya neçarî ya bi zimanê zikmakî' ya ku beriya 20emîn Lijneya Perwerdehiyê ya ku dê di 1-3ê Berfenbara 2021an de bê lidarxistin pêşniyar dike. Pêşniyara me li ser destpêkirina 'perwerdehiyê ya bi zimanê zikmakî bi bingeha zimanê zikmakî' ango 'perwerdehiya Kurdî bi bingeha Tirkî' ye. Em pêşniyara xwe ya ji bo zêdekirina vê tevlêbûnê di bin ronahiya prensîba `wekheviya derfet û îmkanên di perwerdeyê de` ya di Qanûna Bingehîn a Perwerdehiya Neteweyî ya jimara 1739 a sala 1973'an de diyar dikin.”

Di daxuyaniyê de hatiye gotin:

“Encam û raporên wekî ABİDE 2018, EGÇİ 2018, TIMMS 2019, PISA 2018, LGS bi delîlên li ser bingeha daneyê cûdahiya serkeftinê di navbera herêmê (Li herêmên Bakurrojhilat, Navîn, Rojhilat û Başûrê Rojhilatê Anatolyayê) û herêmên din de eşkere dikin. Encam û raporên berê diyar dikin ku ev cudahiya serkeftinê dîrokî ye. Li gorî encamên PISA 2018, herêm bi pêvajoyek fêrbûna 3-salî li pişt herêma din a herî serfiraz e. Pirsgirêk ne ew e ku herêmek di rêza serkeftinên di navbera herêman de timî dawîn e, lê ferqa wê û herêmên din ew qas zêde ye. Newekheviya navherêmî mijareke din a girîng e û herwiha newekheviya di navbera herêman de.

Di vê cudahiya mutleq û paşverûtiyê de, qelsiya sosyo-aborî, rewşa perwerdehiya dê û bavan, hejmara dibistanan, hejmara mamosteyan, rêjeya fêrbûnê û nebûna pêşdibistanan ên zarokan û nebûna perwerdehiya bi zimanê dayikê jî faktorek in; ku newekheviyê pêk tîne.”

Herwiha hat destnîşankirin ku bi Biryarnameya Plana Îslahata Rojhilat a sala 1925an, kampanyaya "Welatî bi Tirkî biaxive" û bi zagona jimara 2932 ya sala 1983an, ji bilî tirkî her zimanê zikmakî di malê de hatin hapskirin, û wiha ragihand “Lê di sala 2012an de zimanê Kurdî li dibistanên fermî, zanîngeh û çapemenîyê hat vekirin. Li di wî warî de heta îro ti kêmbûnek çênebûye, berovajî vê di wî warî de bi baldarî li serê hatiye sekinandin, hewl hatiye dayîn bê parastin û bihêzkirin.”

DÎERG, di 20emîn Lijneya Perwerdehiyê de "perwerdeya mecbûrî ya bi zimanê zikmakî" pêşniyar kir.

20emîn Şûraya Perwerdeya Neteweyî ya Tirkiyê ku mijara wê ya sereke "Di Perwerdehiyê de Derfetên Wekhev" e, îro li Enqereyê dest pê dike û 3 rojan dewam bike.

Şûraya Perwerdehiyê ya Tirkiyê piştî 7 salan dicive û ji bo pergala perwerdehiya neteweyî wê pêşniyaran bike.

Herwiha wê komîsyonên pispor ên taybet ên bi sernavên "Di Perwerdehiya Bingehîn de Derfetên Wekhev", "Pêşkirina Perwerdeya Pîşeyî" û "Pêşxistina Pîşeyî ya mamosteyan" dê bên avakirin.