Têkoşîna keçeke kurd a êzîdî ji bo dadê Almanya hejand

RûpelNews - Jin û mêreke iraqî, Twana H. û Asia R., ji ber kirîna du keçên kurdên êzidî wek kole, destdirêjiya seksî, pêkanîna sûcên şer û beşdarbûna di komkujiyê de tên darizandin.

Tê payîn ku dadgeh di 13ê Tîrmehê de biryara xwe ragihîne.

"Navê min kirin Leyla"

Şahidiya herî balkêş a dozê ji aliyê jineke êzîdî ve, ku niha 21 salî ye û ji ber sedemên ewlehiyê bi navê "Alya" hate guhdar kirin, hate kirin. Alya, ku li welatekî nediyar di bin bernameyeke parastina şahidan de dijî, piştî bi salan cara yekem e ku li dadgehê rûbirûyî bersûcan bû.

Alyayê anî ziman ku di êrîşên DAIŞê yên li ser êzîdiyan de di sala 2014an de temenê wê tenê neh sal bû, ku bavê wê li ber çavên wê hat kuştin û ew ji dayik û xwişk û birayên xwe veqetand. Wê her wiha got ku ew li bazarên koleyan ên li ser sînorê Sûriye-Iraqê gelek caran hatiye firotin.

Li gorî îfadeya wê bi xwe, ew di sala 2017an de ji aliyê bersûc Twana H. ve hatiye kirîn. Li dadgehê, wê diyar kir ku ew li bazareke koleyan ji bersûc re hatibû firotin, li cihê ku ew bi van gotinan dihat firotin: "Hê rastî destdirêjiya seksî nehatiye, wê bikirin." Wê lê zêde kir ku paşê Twana H. ew daye jina xwe, Asia R., ya ku wek diyariya zewacê koleyek xwestibû.

Wê behsa girtina xwe wek koleya malê û seksê kir

Alyayê got ku ew li mala bersûcan neçar dihate kirin navê 'Leyla' bi kar bîne, nasnameya wê ya êzîdî dihat redkirin, û ew neçar dihate kirin ku îslamê qebûl bike.

Alyayê, ku diyar kir ku ew berê bi darikekê li binpêyên wê xistibû, got ku yekî din

Li gorî îfadeya wê ya li dadgehê, bersûc Twana H. di êvara yekem de, dema ku mêrê wê ji malê dûr bû, destdirêjî li wê kiriye. Alyayê diyar kir ku wî berê binpêyên wê bi darikekî lêdabû û lê zêde kir ku keçeke din a êzîdî, ku ji wê biçûktir bû, jî di malê de wek kole dihat girtin.

Alya her wiha anî ziman ku bersûc jê re gotiye, "Çiqas ji Qur'anê bixwînî jî, çiqas dua bikî jî, tu kafir î. Kuştina te û gelê te, an jî destdirêjiya seksî li ser te rewa ye."

Malbata wê bi hezaran dolar da ku wê xilas bikin

Alyayê diyar kir ku di Mijdara 2017an de, ew ji aliyê bersûc ve li endamekî DAIŞê yê siûdî hatiye firotin, li wir ew rastî destdirêjiya seksî hatiye û paşê ji endamekî din ê rêxistinê re hatiye şandin.

Alyayê got ku piştî nêzîkî sê mehan, malbata wê ji bo xwediyê wê yê dawî bi hezaran dolar daye da ku wê azad bikin û lê zêde kir ku ew ê tu carî 3ê Rêbendana 2018an ji bîr neke, roja ku wê azadiya xwe ji nû ve bi dest xist. Dema ku parêzerê berevaniyê pirsî, "Çima tu vê tarîxê ewqas baş bi bîr tînî?", wê bersiv da, "Ji ber ku ew roja herî baş a jiyana min bû."

Dozgerî: Ev sûc li dijî mirovahiyê bi giştî hatine kirin

Dozgeriya Giştî ya Federal bersûcan bi van tiştan tawanbar dike:

* jenosîd,

* sûcên li dijî mirovahiyê,

* sûcên şer,

* endamtiya rêxistineke terorîst a li derveyî welat,

* bazirganiya mirovan a giran,

* destirêjiya zayendî ya giran a zarokan.

Dozgeriyê ji bo her du bersûcan cezayê heta hetayê yê girtîgehê xwest û daxwaz kir ku sûc di bin qanûna almanî de wekî 'gelek giran' bên nirxandin. Lêbelê, parastinê parast ku nayê îsbatkirin ku bersûcan bi niyeta pêkanîna komkujiyê tevgeriyane û cezayên siviktir xwestin.

Dîroka bersûc a li Almanyayê bal kişand

Li gorî dosyeya dozê, Twana H. di 20 saliya xwe de gihîştibû Almanyayê, lê serlêdana wî ya penaberiyê hatibû redkirin. Piştre wî li Munîhê wek porbir kar dikir û ji ber ku ew bavê zarokekî welatiyê alman bû, destûra rûniştinê jê re hatibû dayîn.

Tê îdiakirin ku bersûc di sala 2015an de jiyana xwe ya li Almanyayê li pey xwe hiştiye da ku vegere Iraqê û tevlî DAIŞê bibe, li wir ew bi Asya R. re zewicî û du keçên êzîdî wek kole kirîn.

Twana H., yê ku di sala 2018an de dema ku hewl dida bi pasaporteke sexte vegere Almanyayê hatibû girtin, berê ji ber endamtiya DAIŞê bi cezayê girtîgehê hatibû mehkûmkirin. Ew paşê di çarçoveya lêpirsîna berdewam de ji nû ve bi tohmetên hevkariya di jenosîda li dijî Ezidiyan de hat darizandin. Asia R. jî, di vê navberê de, di sala 2024an de li navendeke penaberan a li Regensburgê hat binçavkirin.

Doz, di bin dadweriya gerdûnî ya Almanyayê de tê dîtin

Doza bi saya prensîba 'dadweriya gerdûnî' ya Almanyayê didome. Li gorî vê prensîbê, sûcên navneteweyî yên wekî sûcên şer, sûcên li dijî mirovahiyê û komkujî dikarin li Almanyayê bên darizandin, bêyî ku li welatê ku sûc lê hatiye kirin an jî neteweyiya sûcdaran bê nihêrîn. Pisporên hiqûqê tekez dikin ku dozên wiha ne tenê ji bo qurbaniyan, lê di heman demê de di têkoşîna li dijî bêcezayiya navneteweyî de jî xwedî girîngiyeke mezin in.

Gotinên dawî li salona dadgehê

Kêliya herî hestiyar a danişînê piştî îfadeya Alyayê hat.

Gava ku Alya ji bo derketina ji salona dadgehê rabû, yek ji bersûcan, Asia R., bi kurdî gazî wê kir: "Li min bibore." Alyayê ku nikarîbû girî xwe bigire, piştî bêdengiyeke kurt bersiv da:

"Eger tiştê ku li min hatiye kirin tiştekî normal bûya, min dikaribû bibexşanda."

Wê paşê salona dadgehê terikand. (Der Spiegel)