Sîpan Hemo behsa paşeroja SDF dike: dawî lê hatiye

Sîpan Hemo her wiha derbarê têkiliyên bi Amerîkayê û serdema nû re û her wiha paşeroja Kurdan û rola xwe ya wek Cîgirê Wezîrê Parastinê axivî. Di beşa yekem de, Hemo behsa salên xwe yên di girtîgehên Tirkiye û Sûriyê de û damezrandina Yekîneyên Parastina Gel yê Kurd (YPG) kir, û amaje bi wê kêliyê kir ku Kurdan bi rêya deriyê nûnertî û hevparî ketin nav dîroka Sûriya nû.

Sîpan Hemo dîmenê şanda Kurd a bi cil û bergên kevneşopî li hundirê qesra serokatiyê wisa wesifand: "Dîmenekî pir xweşik bû… Ev ji bo Kurdên Sûriyê rojeke dîrokî ye," ji ber ku sembolîzmeke kûr dihewîne, ku piştî salên tengezariyê û dûrketinê, guherîneke di têkiliya di navbera dewlet û civaka Kurd de nîşan dide.

Serokkomar Şara rola xwe bi serkeftî bi cîh tîne

Derbarê performansa Serokê Sûriyê Ehmed el-Şara de, Hemo teqez kir ku Şara "rola xwe bi serkeftî bi cih tîne û heta niha ew pir erênî bûye. Wekî ku min got, herêm li ser xêza agir e, û parastina Sûriyê ji van agirên ne ew karekî hêsan e. Lê heta niha ew serkeftî bûye, û ez ji wî re serkeftinên herî baş dixwazim."

Derbarê tayînkirina xwe ya wek Cîgirê Wezîrê Parastinê de, wî got: "Rastî ev e… ew dewlet in û em bûne rêxistinek," ev jî li xwe mikurhatinek e ku mezinahiya wê veguherîna ku li ser her kesî hatiye ferzkirin nîşan dide.

Rêbazên leşkerî nagihîjin lihevkirinê

Hemo xwe ji wê teswîra serdest cuda nîşan da, û tekez kir: "Ez piştgiriya aştî û aramiyê dikim… û min tu carî bawer nekiriye ku rêbazên leşkerî bigihîjin lihevkirinê," û destnîşan kir ku mîsyona wî li ser avakirina têkiliyên nû bi dewletê re ye.

Hemo, amaje bi ceribandineke rastîn a paşeroja hevparîtiyê li Sûriyê kir û tekez kir: "Ez hêvî dikim ku saziyên dewletê ji bo hemû civakan bigihîştî bin, bêyî ku ti komek were dûrxistin an jî paşguhkirin."

Sîpan Hemo pirsên El-Mecele bersivandin:

''Me wisa texmîn dikir ku civaka navneteweyî li gel me ye''

El-Mecele: Di meha Çileyê de pevçûn qewimîn. Helwesta we li hemberî wan pevçûnan çi bû?

Hemo: Rastî bêjim, şaşiyên me hebûn. Me wisa texmîn dikir ku civaka navneteweyî li gel me ye, û eger nakokiyek derkeve, ew ê li gel me bisekinin. Lê ew nirxandin şaş bû. Rewşa li Sûriyê guheriye, û hilweşîna rejîmê dawîhatina tam a projeya 'Sykes-Picot' nîşan da. Tişt guherîne û em ber bi qonaxeke nû ve diçin. Diviyabû me ev rewş baştir xwendibûya. Me texmîn dikir ku hin alî dê dev ji me bernedin, ji ber ku me bi hev re li dijî DAIŞê şer kiribû û her wiha de, lê berjewendiyên wan ew birin Dimeşqê, û raya navneteweyî di her mijarê de li gel Dimeşqê bû. Belkî eger me rewş bi awayekî rast xwendibûya, me dê bi awayekî guncavtir danûstandin kiribûya. Û bi eşkereyî, ev pevçûnên dawî nehewce bûn.

Îsraîlê bala xwe daye ser başûrê Sûriyê

El-Mecele: Gelo tu bawer dikî ku hinek di nav serkirdayetiya SDFê de an jî di Konseya Demokratîk a Sûriyê de pişta xwe bi wê yekê girêdabûn ku Amerîkî SDFê biterikînin, an jî ku Îsraîl dê li ser navê SDFê bikeve navberê? Û gelo tu difikirî ku ev her du texmîn şaş bûn?

Hemo: Bi dîtina min, ew her du jî şaş bûn. Wekî ku min berî kêliyekê jî behs kir, gelo ev ji bo destwerdana Îsraîlê di rewşa heyî de dema rast e, an pêdivî bi demeke zêdetir heye? Heke em rewşê bi awayekî rast analîz bikin, em dibînin ku Îsraîlê pêşîniyên wê yên din hene û dixwaze gefê li herêmê bi temamî ji holê rake. Dibe ku di pêşerojê de. Îro, Îsraîlê bala xwe daye ser başûrê Sûriyê, û hema kontrola wê ya tam li ser başûrê Sûriyê heye. Ew naxwaze ku herêm zêdetir berfireh bibe heta wê radeyê ku ji kontrola wê derkeve. Ji ber vê yekê me rewş bi awayekî rast nexwend. Belê, dibe ku behîsek hebû ku Îsraîlî dê dev ji me bernedin, an jî Amerîkî dê dev ji me bernedin, ji ber ku me şer li kêleka wan kir; heta hat gotin ku em sedema vegera Trump bo serokatiya Amerîkayê bûn ji ber serkeftinên li dijî 'Daeş'ê. Lê raya giştî tiştek e, û siyaset tiştekî din e. Ewropî û Amerîkî hevxemiya xwe ji bo gelê Kurd an jî doza Kurd nîşan didin, lê siyaset ji hestên gelemperî cuda ye.

El-Mecele: Lihevkirin di 29ê Çileyê de pêk hat, û tu ew kesê dawî bûyî ku kesî hêvî nedikir bibe Cîgir.

Hemo: Ez ê peyva 'xiyanetê' bi kar neynim. Ez wê wekî mijareke berjewendiyan dibînim.

El-Mecele: Bawerî ew bû ku Sîpan Hemo, nûnerê Çiyayê Qendîlê, kesê tundrew bû, yê ku şerê li dijî artêşa Sûriyê dixwest. Li gorî nêrîna we, gelo ev teswîr rast bû an nerast bû? Ma hûn xwe wekî leşkerekî dibînin an wekî mirovekî aştiyê?

Ez leşker im, lê min ti carî bawer nekiriye ku têgihiştin bi rêbazên leşkerî pêk were

Hemo: Ez piştgiriya aştî û aramiyê dikim. Rast e ku ez leşker im, lê min ti carî bawer nekiriye ku têgihiştin bi rêbazên leşkerî pêk were, an jî ku kesek dikare bi vî awayî bigihîje şaristanî, pêşketin an jî teraqîyê.

Ew welatên ku ji nakokiyên navxweyî û leşkerî derketine holê ne ku pêş ketine. Ez tenê ji bo avakirina têkiliyên pir erênî û baş di navbera me û dewleta nû de, li ser vê bingehê, hatim vir. Lê wêne bi vî awayî belav bû, û dibe ku cîhanê xwest tedbîran bigire, lewma tişt gihîştin vê qonaxê.

Hejmara SDF nêzîk 70 hezar bû

El-Mecele: Di 28ê Çileyê de, çend hêzên SDFê hebûn?

Hemo: Hejmar nêzîkî 70hezar bû.

El-Mecele: Û piştî peymanê, hejmar piştî vekişîna eşîran çend bû?

Hemo: Hejmarên me yên heyî yên li ser erdê diyar in. Me bi artêşê re di nav brigadan de yekbûne, û her brigad bi awayekî fermî hatiye pêşkêşkirin; hêza her brigadê hezar û 300 şervan e. Lê hejmara me ji vê pir zêdetir e û eger me bixwesta brigadên din jî ava bikin, me dikarîbû bi qasî heşt brigadên din jî ava bikin.

El-Mecele: Çar brigad, her yek bi 1,300 endam. Çi li wan kesên ku tevlî brigadan nebûn hat?

Hemo: Em hewl didin ku di pêşerojê de van mijaran gotûbêj bikin û pirsgirêkan bi awayekî cuda çareser bikin. Ev leşker in, û em bi Wezareta Parastinê re dixebitin da ku karûbarên wan çareser bikin, ka ew ê çawa tevlî artêşê bibin, û em ê ji bo kesên ku em ji kar derdixin teqawidiyê çawa saz bikin. Her wiha dozên me yên têkildarî kesên bi astengdar û malbatên şehîdan jî hene; ev mijar in ku em dikarin di pêşerojê de bi Wezareta Parastinê re nîqaş bik.

Hejmara Asayîşê çend e?

El-Mecele: Û ev Asayîş in (hêzên ewlehiyê). Çend Asayîş hene?

Hemo: Hejmareke min a teqez nîne, lê hejmara wan jî berbiçav bû. Li giravê, hejmara wan a niha belkî nêzîkî heşt hezar e.

El-Mecele: Yanî çar lîwa hene: sê li Efrînê û yek jî li Eyn el-Ereb (Kobanî). Berê, di civîna 4ê Çileyê de, lihevkirinek hebû ku sê yekeyên cuda, brigadeke jinan û brigadeke dijî-terorê, werin avakirin. Paşê tişt guherîn. Niha lihevkirin çi ye?

Hemo: Niha lihevkirin ew e ku her çar brigadên ku min behs kirin werin avakirin. Lihevkirin ev e; yekîneya jinan hatiye redkirin, û em hîn jî hewl didin.

Hêza jinan bi giştî tê redkirin

El-Mecele: Yanî hêza jinan hîn jî tê redkirin? Min digot qey li hev hatibû ku ew ê amade bin, bi tabûreke jinan di nav her lîwayê de.

Hemo: Hêza jinan bi giştî tê redkirin, lê ew destwerdanê li karûbarên herêmên me nakin, ji ber ku jin li herêma me amade ne, her çend ew wan wekî beşek ji avahiya artêşê nehesibînin jî.

El-Mecele: Li Hesekê, lîwayek bi navê Lîwaya El-Hasekeyê heye, ne wisa?

Hemo: Belê, lîwayek heye, û fermandarê wê Ehmed el-Ayid e.

El-Mecele: Ew raporê dide we?

Hemo: Na, Ehmed el-Ayid kesayetekî naskirî ye û fermandarê Lîwaya 60emîn e.

El-Mecele: We cihên bicihkirina sê lîwayan diyar kirine?

Hemo: El-Heseke, Qamîşlo, Dêrîk (El-Malikîye).

El-Mecele: Lihevkirin ew bû ku artêşa Sûriyê nekeve herêmên ku piraniya wan Kurd in, ne wisa?

Hemo: Ew lihevkirin bû.

El-Mecele: Gelo ev hîn jî di meriyetê de ye?

Hemo: Bê guman, tişt wekî berê didomin.

Du namzet ji bo cêgirê wezareta Parastinê hebûn

El-Mecele: Peymanê namzediya kesekî ji bo posta Cîgirê Wezîrê Parastinê dihewand. Gelo ji yekê zêdetir namzed hebûn ku Dimeşqê nepejirand?

Hemo: Du namzed hebûn: ez û kesekî din.

El-Mecele: Namzedê din Çiya Kobanî bû. Paşê tu hatî namzedkirin û Dimeşqê te pejirand, wisa ye?

Hamo: Rast e.

Helwesta Turkiyê

El-Mecele: Tu li Tirkiyê hatibûyî girtin, û Dimeşqê tu pesend kirî. Gelo pesendkirina te ji aliyê Dimeşqê ve tê wê wateyê ku di biryargirtina Sûriyê de ji Tirkiyê serxwebûn heye?

Hemo: Ev yek pêdivî bi lêkolîneke berfirehtir heye da ku agahî rast bin. Ez wisa dihesibînim ku biryar ji aliyê Dimeşqê ve hatiye dayîn, û biryar a Dimeşqê ye. Her aliyên din spekulasyon in, ne rastî ne.

El-Mecele: Hûn niha Cîgirê Wezîrê Parastinê ne. Çar cîgirên din jî hene: sê ji Idlibê ne, Wezîrê Parastinê ji Hemayê ye, Cîgirê Wezîrê Parastinê ji Idlibê ye, yê çaremîn Tirkmen e, û hûn jî Kurd in. Hûn vê yekê çawa şîrove dikin?

Hemo: Ez piştî ku hatim tayînkirin, ji vê pêkhatina heyî haydar bûm. Ez hêvî dikim ku saziyên dewletê ji bo hemû civakan vekirî bin, bêyî ku ti komek were dûrxistin an jî marjînalîzekirin.

El-Mecele: Gelo we paşê bi Wezîrê Parastinê, Generalê Mûraxîs Murhef Ebû Qesra re hevdîtin kir?

Hemo: Belê.

El-Mecele: We li ser çi gotûbêj kir?

Hemo: Hema ku ez bi fermî hatim tayînkirin, wî qencî ji min re xwest. Min belgeyên fermî pêşkêş kirin, me bi Wezîr re wêne kişand, û ewqas bû. Paşê ez vegeriyam herêmê.

Divê hemû desthilat li ser Herêma Rojhilat ji min re bê dayîn

El-Mecele: Wek Cîgirê Wezîr tu desthilatên te hene?

Hemo: Divê hemû desthilat li ser Herêma Rojhilat ji min re bê dayîn, lê ji bo çareserkirina pirsgirêkên heyî dem lazim e. Divê hemû hêzên leşkerî yên li Herêma Rojhilat bi rêya min raporê bidin Wezareta Parastinê. Lê ka em ê çawa pirsgirêkên heyî birêve bibin, ka em ê çawa wan çareser bikin, û ka em ê çawa bikin ku civak rewşê qebûl bike – ev hemû hinek xebatê dixwaze. Niha, têkiliyên min hene û ez hewl didim wan xurt bikim, lê ji bilî hêzên me, têkiliyên min ên din nînin. Berê bi hêzên din re koordînasyon hebû, û niha, hêzên me di bin kontrola me de dimînin û helbet, bi me re ne.

El-Mecele: Dema ku biryara tayînkirina we hat dayîn, desthilatên we hatibûn diyarkirin?

Hemo: Belê, desthilatdarî bi erka an jî tayînkirina ji Wezareta Parastinê, an jî bi peywirên ku ji aliyê Wezareta Parastinê ve li Herêma Rojhilat hatine spartin, tên diyarkirin.

''Me bi awayekî fermî dawiya SDFê ragihandine''

El-Mecele: Gelo hêzên leşkerî niha di bin fermandariya we de ne an di bin fermandariya General Mezlûm de ne?

Hemo: Ew bêguman di bin fermandariya min de ne. Mezlûm hîn jî li vir e û rola wî ya sereke ya niha çavdêriya rewşê ye, ji ber ku ew kesê ku peymana yekbûnê îmze kiriye ye, û ew çavdêriya pêvajoya yekbûnê dike. Mezlûm ji bo demeke pir dirêj fermandarê hêzên SDFê bû û ew hîn jî vî sernavî digire ji ber ku me bi awayekî fermî dawiya SDFê ragihandine. Di pêşerojê de, em ê bi awayekî fermî û resmî dawîhatina SDF'ê ragihînin. Niha, ew wekî îmzekarê yekbûnê di vî warî de ye û hîn jî beşdarî pêvajoyê dibe. Dema ku pêvajo bi dawî bibe, Mezlûm dê bi awayekî fermî dawîhatina yekbûnê ragihîne, û di wê demê de dê êdî ti pêwendiya wî bi artêşê re nemîne.

El-Mecele: Wê demê çi diqewime?

Hemo: Herî baş e ku mirov wê pirsê ji Mezlûm bike.

''Rewşa Kurdan ji rewşa giştî ya li Sûriyê cuda nîne''

El-Mecele: Serok El-Şara biryarnameyek derxist ku mafên ji bo Kurdan diyar dike û di Cejna Newrozê de pêşwaziya Kurdên ku cil û bergên xwe yên kevneşopî li xwe kiribûn, kir. Hûn rewşa heyî ya li Sûriyê çawa dinirxînin?

Hemo: Niha, pêwîst e ku rewşa Sûriyê bi giştî were çareserkirin; rewşa giştî ne aram e, lê ez rewşê bi giştî erênî dibînim. Ez Kurdan, ligel hemû Sûriyan, wek beşek bingehîn a Sûriyê dihesibînim. Rewşa li Sûriyê hewldaneke berdewam ji hemû Sûriyan dixwaze, û divê em hemû berxwedanê bikin heta ku rewş li Sûriyê aram bibe û bi îstîkrar bibe. Rewşa Kurdan ji rewşa giştî ya li Sûriyê cuda nîne.

Têkiliyên bi Îranê re

El-Mecele: Hûn helwesta Sûriyê di pevçûna Amerîka-Îsraîl-Îranê de li ku dibînin, bi taybetî ku tê gotin hin têkiliyên di navbera SDF û Îranê de hene?

Hemo: Ez bawer nakim ku niha ti têkiliyên di navbera SDF û Îranê de hebin. Dema ku Îran li Sûriyê amade bû, hin xalên têkiliyê li ser erdê hebûn, lê li gorî nêrîna min, ew bi dawî bûye; ji dema hilweşîna rejîmê ve, ev pirs hatiye çareserkirin, û ti têkiliyên ku wekî 'nêzîk' bên dîtin bi Îranê re nînin. Berê, bi hemû hêzên ku li ser erdê amade bûn re, tevî Îranê jî, têkiliyên wan hebûn.

El-Mecele: Hûn pevçûna heyî ya di navbera Amerîka, Îsraîl û Îranê de û helwesta Sûriyê di nav wê de çawa dinirxînin?

Hemo: Li Sûriyê, bêguman peymanên ku nehatine ragihandin hene. Lê bi rengekî, Sûriye dê helwestekê li ser bingeha hêzên koalîsyonê an hêzên Amerîkayê bigire, ji ber ku wan alîkariya Sûriyê kir, li Sûriyê beşeke nû vekirin, û alîkariya hikûmeta nû kir ku were ser desthilatê. Ev dê bibe alternatîfek ku ew dikarin serî lê bidin.

Niha li ser erdê, tiştekî cidî çênabe. Derbarê Sûriyê de, destwerdanên ku ji aliyê hinekan ve tên nîqaşkirin dibe ku bê encam bimînin; zehmet e ku mirov destwerdanê li Iraqê an Lubnanê bike ji ber ku ev dewletên Erebî ne, heya ku hin hevpeymanî neyên avakirin ku Sûriye bikaribe tê de beşdar bibe. Lê Sûriye dê li dijî dewletên Erebî bi awayekî yekalî tevnegere.

Rewşa leşkerên Amerîka li Suriyê

El-Mecele: Min ji çavkaniyekê fêm kir ku Amerîkî dê heta dawiya vê mehê bi temamî ji Sûriyê vekişin; dê ti leşker li Sûriyê nemînin.

Hemo: Heta li Şamê jî?

El-Mecele: Gelo li Şamê leşkerên Amerîkî hene?

Hemo: Dibe ku hebûna leşkerî tune be, lê hebûneke siyasî heye.

El-Mecele: Ez bawer dikim dê li nêzîkî Şamê baregeheke leşkerî hebe.

Hemo: Ez difikirim baregeheke lojîstîkê, ez nizanim.

El-Mecele: Amerîkî dê di dawiya mehê de ji hemû herêman vekişin, tevî yên ku li du baregehên li herêmên Kurdî bi cih bûne.

Hemo: Rast e… Ez nizanim ew li ku hatine bicihkirin; agahiyên min ên teqez nînin.

El-Mecele: Gelo ew xwe paşde dikişînin?

Hemo: Ez nizanim; agahiya min a li ser vê yekê nîne. Ew ji herêmên me xwe paşde dikişînin—ew herêmên ku me berê jê re digot rojhilatê Firatê an jî herêmên cîran.

El-Mecele: Heta dawiya Adarê, êdî tu Amerîkî li herêmên rojhilatê nemînin.

Hemo: Ji herêmên rojhilat, erê, ev agahiya min heye; ew bi rastî vekişiyane û tenê bingeha 'Qesrik' maye.

El-Mecele: Min bihîst ku ew ê di 29ê Adarê de ji bingeha 'Qesrik' vekişin.

Hemo: Dibe ku bibe, lê ew niha li wir in û ji me re ragihandine ku ew ê di demek guncaw de ji 'Qesrik' vekişin.

''Ez di navbera Kurd, Ereb û civakên din de cudahiyê nakim''

El-Mecele: Niha ku hûn bûne Cîgirê Wezîrê Parastinê, hûn paşeroja Sûriyê çawa dibînin?

Hemo: Ez hêvî dikim ku Sûriye bibe welatekî ku her kes bikaribe têgihiştineke hevpar jê re bibîne, ku ew bibe çirayek şaristaniyê li herêmê, û ku ew bibe welatekî ku mirov tê de bi hev re di nav aştiyê de dijîn. Ji bo min bi xwe, bes e ku Sûriye baş be; ez ji wê zêdetir tiştekî naxwazim. Û eger welat baş be, ez dikarim li quncikekê rûnim û destwerdanê li tiştekî nekim. Ya girîng ew e ku welat baş be. Ez di navbera Kurd, Ereb û civakên din de cudahiyê nakim. Ji bo min, her Sûriyekî ezîz e û bi kûrahî ji welatê xwe hez dike, û Sûriye heqê her tiştê herî baş dike.

Derbarê paşerojê de, Sûriye di herêmeke pir hestiyar û stratejîk de ye, û ev krîza giştî nikare bêyî ku bandorê li Sûriyê bike derbas bibe. Her tişt bi şehrezayiya îdarî an jî zîrekiya di wateya giştî ya îdarî de ve girêdayî ye; mebesta min tu kesek taybet nîne... Ew ê çawa xwe ji vê krîza li herêmê dûr bixin? Û Sûriye çawa dikare ji bandorên wê bêpar bimîne, an jî bandora wê li ser Sûriyê çawa dikare were kêmkirin?

el Şara rola xwe bi serkeftî dilîze

El-Mecele: Heta niha, Serok El-Şara bi ser ketiye ku Sûriyê ji pevçûnê dûr bigire; Sûriye di navbera sê agir de asê maye: Lubnan, başûr û Iraq (û Îran). Heta niha, El-Şeri bi ser ketiye ku Sûriyê ji van pevçûnan dûr bigire.

Hemo: Bi giştî, ez bawer dikim ku ew rola xwe bi serkeftî û heta niha pir bi awayekî erênî bi cih tîne. Wekî ku min got, herêm li ser xêza agir e, û dûrxistina Sûriyê ji van agirên şer ne karekî hêsan e. Lê ew heta niha serkeftî bûye, û ez ji bo wî serkeftinên herî baş dixwazim.

El-Mecele: Gelo tu xwe di pêşerojê de wek cîgirê serok, cîgirê serokwezîr, serokê meclîsê, an jî serokwezîr dibînî?

Hemo: Rastî bêjim, min hêvî dikir ku di warê siyasî an navxweyî de derfetek ji bo min vebe, û dibe ku dem were. Lê ev tiştê ku hatiye pêşniyarkirin e, û ez wê wekî erkekî an jî rolekî ku divê ez pêk bînim dihesibînim. Ez ji Xwedê re dua dikim ku ew me şermezar neke, ku em bikaribin bi berpirsiyariyê re hevseng bin, û ku em karibin xizmeta vî welatî bikin.

El-Mecele: Gelo daxwaza we heye ku di pêşerojê de, heke derfet çêbibe, bikevin nav siyasetê?

Hemo: Berê ew daxwaz di min de hebû, lê niha ji min hatiye xwestin ku ez vî karî bigirim ser xwe, û ez amade me ku wê pêk bînim.

Kurd dê bêguman di avakirina Sûriya nû de jî roleke erênî bilîzin

El-Mecele: Gelo li gorî we fikar li ser hebûna Kurdan li Sûriyê heye?

Hemo: Ji aliyê Erebiyan ve ne gef heye, ne xeterî heye, tiştekî wiha nîne; berevajî vê yekê. Hebûna Kurdan li Sûriyê, û bi rastî jî di avakirina Sûriya nûjen de sed sal berê, roleke pir erênî lîstiye. Em bawer dikin ku Kurd dê bêguman di avakirina Sûriya nû de jî roleke erênî bilîzin; ew ê xwe biparêzin û welat biparêzin, çawa ku tiştê herî hêja yê xwe diparêzin. Divê tu partiyek di vî warî de gumanê neke… Ez dixwazim tekeziyê li ser perspektîfa Erebî û biratiya di navbera Kurd û Ereb de bikim.

El-Mecele: Hûn niha, dîrok û pêşerojê çawa bi hev ve girê didin?

Hemo: Di dîrokê de behsa ti pevçûneke Ereb-Kurdî nayê kirin. Berevajî vê, destkeftiyên hevpar hene. Kurd piştî Erebiyan bûn yekemîn ku tevlî Îslamê bûn; wan li gel fermandarê Îslamî Xalid ben el-Welîd beşdarî serdegirtinên Mezopotamya û Farîstanê bûn. Di heman demê de, dema ku mezhebên Erebî di nav xwe de şer dikirin, Kurdan helwesteke dûrî nakokiyên navxweyî girtin û êrîşên dijminê ku herêm û axên Îslamê dikin armanc, pûç kirin.

Bi giştî, Kurd wek modelek ji bo belavbûna Îslamê xizmet kirin. Nasnameya Îslamî ya ku Kurd û Ereb yek kiribûn, wek ronahiyekê kar kir, ku berfirehbûna ummeta Îslamê li seranserê hemû welatên herêmê, ji Şamê heta Mexribê, bi pêş ve bir.