'DYAyê li Sûriyê derbarê petrol de cihê xwe li ser maseyê girt'

RûpelNews - Radestkirina zeviyên petrolê ji rejîma Şamê re, ketina şîrketên enerjiyê yên amerîkî bo nav welêt û Foruma Karsaziyê ya yekem a Sûriyê û DYAyê ku li Şamê hat lidarxistin, şîroveyan xurt bi xwe ra anî ku dibêjin Washington siyaseta xwe ya Sûriyê ji nêzîkatiyeke ewlehiyê navendî ber bi hevkariyeke aborî ve diguherîne.

Guherîna di siyaseta DYAyê ya Sûriyê de di mehên dawî de ne tenê di warê hevsengiyên leşkerî yên li ser erdê de, lê herwiha di qada aborî de jî derî li serdemeke nû vekiriye. Washington, ku bi salan e bandoreke nerasterast li ser qadên enerjiyê yên li bakur-rojhilatê welêt dike, niha gavên avêtinê ye ku hevkariyeke aborî ya rasterast bi hikûmeta Şamê re deyne.

Di vê çarçoveyê de, însiyatîfên DYAyê yên ji bo sivikkirina ambargoyan, hewldanên ji bo ji nû ve tevlîkirina Sûriyê bo sîstema darayî ya navneteweyî, û amadekariyên şîrketên amerîkî yên ji bo veberhênanê li welêt, balê dikişînin.

Serdemeke nû di warên petrolê de

Yek ji pêşketinên herî berbiçav di vê pêvajoyê de radestkirina warên petrolê, yên ku bi salan di bin kontrola HSDê de bûn, ji hikûmeta navendî re ye.

Serdemeke nû di sektora enerjiyê de dest pê kir, ku tê de şîrketa amerîkî HKN Energy hilberîna heft warên petrolê yên sereke yên ku berê ji aliyê rêveberiya Kurd ve dihatin birêvebirin, girt ser xwe.

Yek ji projeyên ku ji aliyê Washingtonê ve tê piştgirîkirin, ji nû ve xistina xeta boriya petrolê ya dîrokî ya Iraq-Sûriyê ye ku ji Kerkûkê heta bendera Banyasê ya Sûriyê dirêj dibe. Armanca projeyê ew e ku hem girêdayîbûna Iraqê bi Tengava Hurmuzê re kêm bike û hem jî korîdoreke nû ya enerjiyê biafirîne ku dê bandora Îranê li ser dabînkirina enerjiya herêmî sînordar bike.

Yekem Foruma Karsaziyê ya Sûriye û DYA li Şamê

Piştî van geşedanan, yekem Foruma Karsaziyê ya Sûriye-DYA li Şamê hate lidarxistin, ku ji aliyê Wezareta Aborî û Pîşesaziyê û Konseya Karsaziyê ya Sûriye-DYA ve hatibû lidarxistin.

Di forûmê de, Wezîrê Aborî û Pîşesaziyê yê Sûriyeyê, Nidal El-Şaar, diyar kir ku di navbera her du welatan de serdemeke nû ya aborî dest pê kiriye, ku li ser bingeha "hevparî û paşerojeke hevpar" e.

El-Şaar, biryara Serokê DYAyê Donald Trump a derxistina Sûriyê ji lîsteya "welatên ku piştgiriya terorê dikin" wekî xaleke werçerxanê ya dîrokî di têkiliyên aborî de bi nav kir û destnîşan kir ku van pêngavan astengiyên li pêşiya veberhênan û bazirganiyê yên ku bi salan hebûn, rakirine.

El-Şaar diyar kir ku Sûriye armanc dike modelek aborî ya nû û dostê veberhênanê ava bike û got ku ew dixwazin sermayeya navneteweyî bikişînin welêt.

Girîngî bo veberhênanên enerjiyê

Yek ji xalên sereke yên rojeva korbendê veberhênana di petrol û gaza xwezayî de bû.

Yûsif Kablawî, Rêveberê Giştî yê Kompanyaya Petrolê ya Sûriyê, diyar kir ku sektora enerjiyê dê bibe hêza ajoker a li pişt pêvajoya nûavakirinê, û eşkere kir ku bi gelek kompanyayên navneteweyî re bîranînên lihevkirinê hatine îmzekirin, ku beşeke girîng a wan jî dest pê dikin ku veguherin peymanên veberhênanê.

Kablawî kompanyayên enerjiyê yên navneteweyî vexwendin welêt, bi taybetî ji bo berfirehkirina veberhênanê di rezervên petrol û gaza xwezayî yên li deryaya peravên Sûriyê de.

Şirketên amerîkî xwe ji bo veberhênanê amade dikin

Alîkarê Wezîrê Derve yê Amerîkayê Jacob McGhee, ku peyameke vîdyoyî ji forumê re şandibû, her wiha got ku hevkariya aborî di siyaseta Washingtonê ya li hember Sûriyê de derketiye pêş.

McGhee destnîşan kir ku Sûriye ji îzolasyona aborî derdikeve û ji nû ve li ber pergalên navneteweyî vedibe, û lê zêde kir ku pargîdaniyên amerîkî dest bi nirxandina derfetên veberhênanê yên li welêt kirine.

McGhee destnîşan kir ku Washington bi rêveberiya Şamê re dixebite ji bo baştirkirina sîstema bankayê, binesaziya darayî û rewşa veberhênanê û lê zêde kir ku armanc ew e ku Sûriye ji nû ve tevlî sîstema darayî ya cîhanî bibe.

Sermayeyê amerîkî di jinûveavakirinê de pêşengiyê dike

Serokê Konseya Karsaziyê ya Sûriye-DYA Issam Grivati, got ku forumê destpêka serdemeke nû di navbera her du welatan de di warên veberhênan, jinûveavakirin, nûjenî û mezinbûna aborî de nîşan da.

Şêwirmendê berê yê Rojhilata Navîn li Wezareta Derve ya DYA Timothy Lenderking, her weha diyar kir ku şîrketên amerîkî amade ne ku di dema pêvajoya jinûveavakirinê de şêwirmendiya yasayî û teknîkî peyda bikin, û destnîşan kir ku rê ji bo hevkariyên giştî-taybet tê vekirin.

Sermayeyên navneteweyî di rojevê de ne

Digel ku rêveberiya Şamê di van demên dawî de têkiliyên xwe bi saziyên darayî yên navneteweyî re, bi taybetî Banka Cîhanê, Fona Pereyan a Navneteweyî (IMF) û Ajansa Garantîkirina Veberhênanê ya Piralî (MIGA) re zêde kiriye, ew herwiha li Washingtonê bi şîrketên amerîkî re danûstandinan dike ku armanca wan baştirkirina rewşa veberhênanê ye.

Tê ragihandin ku Serokomar Ehmed Şera, di hevdîtinên xwe yên bi veberhênerên herêmî, erebî û biyanî re, sektorên enerjî, pîşesazî, binesazî û xizmetguzariyê wekî qadên pêşîn ên ji bo veberhênanê destnîşan kiriye.

Korbenda Karsaziyê ya yekem a Sûriye-DYAyê, ku li Şamê hate lidarxistin, wekî yek ji nîşanên herî zelal tê dîtin ku siyaseta Washingtonê ya li hember Sûriyeyê ji nêzîkatiyeke ewlehiyê-navendî ber bi modelek hevkariya aborî ve diguhere. Ji nû ve avakirina sektora enerjiyê û projeyên jinûveavakirinê wekî hêmanên sereke yên stratejiya nû ya DYA'yê li Sûriyeyê tên nîşandan.