Tomarkirina kurdan wek 'sûrî' hate guhertin
RûpelNews - Pênasekirina kurdên ku serlêdana hemwelatiya Sûriyê dikin wekî "erebê sûrî" li ser formên fermî bûbû cihê rexneyan.
Çavkaniyek li navenda tomarkirinê ya Qamişloyê ji ANHA re got ku pirsgirêk ji ber xeletiyekê derketiye û hatiye sererastkirin.
Çavkaniyek din ji heman ajansê re got ku pirsgirêk bi tevahî hatiye çareserkirin û pêvajoya tomarkirinê bi asayî didome.
Pêvajoya tomarkirinê rastî rexneyan hat
Duhî, Tora Qurbaniyên Bêwelatî ya li Hesekê bi rêya hesabê xwe yê Facebookê ragihand ku, bi çavdêriya li navendên serlêdanê yên parêzgeha Hesekê, wan belge kiriye ku di gelek formên fermî de binavkirina "erebê sûrî" li ser serlêderên kurd dihat ferzkirin.
Torê tekez kir ku dayîna hemwelatiyê mafekî bingehîn ê yasayî ye û divê di çarçoveyeke bêalî de were pêkanîn, bêyî ku bibe sedema ferzkirina nasnameyeke etnîkî an çandî ya şaş.
Torê, ku bang li hikûmeta Sûriyê kir ku tavilê formên fermî sererast bike û hemû navên ku berê hatine ferzkirin rake, herwiha bang li Neteweyên Yekbûyî (NY), ajansên pêwendîdar û rêxistinên mafên mirovan kir ku bi hûrgilî çavdêriya cîbicîkirina Biryarnameya Hejmar 13 a sala 2026an bikin.
Dîroka bênasname hiştina kurdan
Wekî encama serjimêriya awarte ya ku di 5ê Cotmeha 1962an de li Hesekê hat kirin, bi hezaran kurd wekî “biyanî” an “bê tomar” hatin polenkirin û ji hemwelatiya xwe ya Sûriyê hatin bêpar kirin. Bi salan ev kes ji mafên bingehîn ên wekî xebata di sektora giştî de, bidestxistina milk û wergirtina pasaportê hatin bêpar kirin. Vê rewşê bû sedema zehmetiyên giran ên ku nifşan derbas kirin.
Di 29ê Çileya 2026an de, peymaneke ku di navbera Hêzên Sûriyeya Demokratîk û Hikûmeta demkî ya Sûriyeyê de hat îmzekirin, gaveke girîng ber bi parastina mafên kurdan ve nîşan da. Peyman parastina mafên sivîl û perwerdehiyê yên kurdan misoger dike û wan wekî beşeke yekpare ya civaka Sûriyeyê nas dike.
Biryarnameya Serokatiyê ya Hejmar 13
Li pey vê pêşketinê Biryarnameya Serokatiyê Hejmar 13 hat, ku ji aliyê Serokomarê Demkî yê Sûriyê, Ehmed Şera ve, di 16ê Çileya 2026an de hat derxistin. Armanca biryarnameyê ew e ku rewşa Kurdistên ku ji serjimêriya Hesekê ya 1962an bandor bûbûn, yên ku wekî 'biyaniyên Hesekê' û 'kesên neqeydkirî' hatibûn polenkirin, çareser bike.
Li gorî biryarê, dê welatîbûna Sûriyê ji kesên navborî re were dayîn, Kurd dê wekî pêkhateyeke neteweyî ya fermî werin naskirin, û dê wekheviya di maf û erk de were misogerkirin. Wekî din, biryar naskirina nasnameya çandî û zimanî ya Kurdan di çarçoveya dewleta Sûriyê de li xwe digire.
Wekî beşek ji pêkanînê, Wezareta Karên Hundir ji 6ê Nîsanê ve li navendên cuda yên li herêma Cizîrê dest bi qebûlkirina serlêdanên hemwelatiyê kir.
Lêbelê, pêvajo ji ber ku hin serlêder di dema tomarkirinê de wekî "erebên sûrî" hatine polenkirin, bûye sedema nîqaşan. Ev rewş wekî li dijî pêvajoya verastkirina nasnameyê ya ku di biryarnameyê de hatibû pêşbînîkirin hat dîtin.