Peyama Erdogan a li ser nifûsê: Hejmar tirsnak in
RûpelNews - Xalên girîng ên ji axaftina Serok Recep Tayyip Erdogan a di "Bernameya Destpêkirina Vîzyona 10 Salî (2026–2035) ya Malbat û Nifûsê" de ku li Navenda Kongreyê ya Halîçê li Stenbolê hat lidarxistin, wiha ne:
"Prensîba ku dibêje 'Malbat bingeha civaka tirk e' îfadeyeke kurt û berbiçav e ku nasnameya rastîn a neteweya me eşkere dike. Di dirêjahiya dîrokê de, neteweya tirkî bi saya hêza girêdanên malbatî karîye kodên xwe yên çandî biparêze û hebûna xwe bidomîne. Ne tesaduf e ku welatê me, welatê dayika me ye. Ne tesaduf e ku dewleta me, dewleta dayika me ye.
Di serdema teknokultura dîjîtal de, malbat jî vediguherî û şêweyê xwe diguherîne; helbet, ew rûbirûyê zehmetiyên cidî dibe. Em di serdemekê de ne ku tê de pêkhateyên kevneşopî belav dibin û lêgerîna mirovan a ji bo rêberiyê girantir dibe. Em di nav têkoşînekê de ne ku Tirkiyeyê ji bo paşerojê amade bikin, bi pêşbînîkirina rîsk û gefên di kirina tiştê herî baş de ji bo welat û neteweya me."
“Me bal kişandibû ser xeteriyê”
"Di sala 2007an de, me bi parêzvaniya sê zarokan re bala xwe kişand ser xeteriya ku bi lez nêzîk dibû. Bi zimanekî pir pîs me rexne kirin. Em rastî bêhejmar tawanbarî û heqaretên nerasyonel û nemoral hatin. Encama wê çi bû? Bi demê re, rastiya hebûna sê zarokan îsbat bû. Ewên ku wê demê me rexne dikirin, niha neçar mane ku helwesta me qebûl bikin. Dîrok dê sibê xwe dubare bike. "Wekî Tirkiye, em ne tenê bandorên guhertinên bilez ên ku di warê malbat û nifûsê de li seranserê cîhanê diqewimin hîs dikin. Em her weha rûbirûyê encamên polîtîkayên ku ji salên 1960î ve hatine meşandin in."
"Wan malbatên mezin bi paşverûtiyê tawanbar kirin"
"Bi salan li welatê me, ji me re dihat gotin ku di navbera nifûs û pêşketinê de têkiliyeke berevajî heye. Bi kirina polîtîkayên kontrola nifûsê wekî tabû, wan rê neda dengên dijber. Di heman demê de ku qîmeta malbatê kêm dikirin, wan malbatên mezin bi paşverûtiyê tawanbar dikirin."
"Ev hejmar ji bo me hemûyan cihê fikaran in"
"Wekî welatekî ku ji aliyê aborî, bazirganî û civakî ve bi cîhanê re entegre bûye, em jî di bin bandora van geşedanan de ne. Temenê zewacê bilind dibe, rêjeyên hevberdanê zêde dibin, û rêjeya me ya zayînê kêm dibe. Ev hejmar ji bo me hemûyan cihê fikaran in. Rêjeya me ya zayînê ji sala 2017an vir ve daketiye bin 2.1ê. Em texmîn dikin ku ev rêje, ku di sala 2024an de daketibû 1.48an, di sala 2025an de hê bêtir kêm bûye. Digel ku di sala 2014an de 1,3 milyon zarok ji dayik bûbûn, ev hejmar di sala 2023an de daket bin 1 milyonî. Di çanda me de, zarok wekî şahiya malê tên dîtin.
Lêbelê, di 10 salên borî de, nêzîkî nîv milyon zarok ji ser sifrê winda bûne. Temenê me yê navîn di sala 2025an de derket 34.9 salî. Niha ji her du kesan yek bi qasî 35 salî ye. Rêjeya me ya kesên kal û pîr heta sala 2025an gihîştiye ji sedî 11.1. Wekî din, hejmara nifûsa kal û pîr a li deverên gundewarî niha ji hejmara nifûsa zarokan derbas bûye. Mezinahiya navînî ya malbatê niha daketiye 30.8an. Rêjeya malbatên yek-kesî gihîştiye ji sedî 20.5an."