Parlementerê CHPê yê Amedê: Di Adarê de mafê jiyanê yê 209 kesan hat binpêkirin

RûpelNews - Parlamenterê CHPê yê Amedê û Cîgirê Serokê Komîsyona Lêkolînê ya Mafên Mirovan a Parlementoya Tirkiyeyê, Sezgîn Tanrikulu, di rapora ku weşand de ragihand ku di meha Adara 2026an de 209 bûyerên têkildarî mafê jiyanê hatine tomarkirin.

Li gorî daneyên di raporê de cih digirin, 148 kesan di qezayên cîhê kar de canê xwe ji dest dan, 36 jin ku 4 ji wan zarok bûn hatin kuştin û 14 penaberan jiyana xwe ji dest dan. Şeş mirin wek encama şaşî an xemsariya fermî û sê mirin jî li girtîgehan hatin tomarkirin. Du kesan di bûyerên gulebarankirina bi îdiaya ku li ser hişyarkirinê jî nerawestiyayî û gulebaranên bêserûber de jiyana xwe ji dest dan.

Îşkence û kiryarên xirab

Di raporê de hat destnîşankirin ku di Adarê de herî kêm 193 bûyerên îşkence û kiriyarên xirab qewimîne. Hat ragihandin ku di 159 ji van bûyeran de îdiayên îşkenceyê û di 34 bûyeran de jî kiriyarên xirab li girtîgehan hebûye. Di daxuyaniyê de hat gotin ku hejmara rastîn dibe ku bilindtir be, bi taybetî derbarê destwerdanên di dema pêvajoyên binçavkirinê û aloziyên civakî de.

Azadiya derbirîn û ramanê

Di bin sernavê azadiya raman û derbirînê de, sê êrîş li ser rojnamevanan, pênc binçavkirin û du girtin hatin tomarkirin. Her wiha hat destnîşankirin ku li dijî 14 rojnamevanan lêpirsîn hatine vekirin û çar rojnamevan hatine mehkûmkirin. Hat ragihandin ku di Adarê de 156 malper hatin astengkin.

Di raporê de hat gotin ku ji ber îfadekirina nêrînên xwe, li dijî herî kêm 181 kesan lêpirsîn hatine vekirin, 12 kes hatine binçavkirin û 3 kes hatine girtin.

Azadiya komcivîn û kombûnê

Di bin sernavê azadiya komcivînê de, hat ragihandin ku di Adarê de 3 biryarên derbarê tayînkirina qeyûman û ji kar dûrxistinê de hatine derxistin.

Derbarê azadiya kombûn û xwepêşandanê de, hat ragihandin ku 23 çalakî hatin astengkirin, herî kêm 375 kes hatin binçavkirin, û 61 kes hatin girtin. Her wiha hat destnîşankirin ku 5 çalakî hatin qedexekirin an jî hatin pêşîlêgirtin, û li dijî 22 kesan tedbîrên yasayî hatin destpêkirin.

Di raporê de hat gotin ku li hin parêzgehan qedexe li ser xwepêşandan û çalakiyan hatine danîn, û azadiya kombûnê hatiye sînordarkirin, bi taybetî di hin serdeman û li deverên taybet de.

Pîvanên navneteweyî yên ku di raporê de hatine destnîşankirin

Di raporê de her wiha, bi îşaretkirina rapora Freedom House ya 2026an, hat gotin ku Tirkiye wek welatekî 'ne azad' hatiye destnîşankirin û Tirkiye, di Rapora Bextewariya Cîhanê de di rêza 94an de cih girtiye.