Li Amerîkayê 8 mehan bi zorê xwarin li sînemagerê kurd dan xwarin

RûpelNews - Gabar Çolî yê 40 salî, ku li navendeke ICEê ya li Teksasê dihat girtin, cara yekem ji The Guardian re behsa serpêhatiyên xwe kir.

Li gorî lêkolîna rojnameyê, ya ku tomarên dadgehê û nêrînên pisporan lêkolîn kirine, Çolî ji dawiya Gulana 2025an heta 6ê Çileya 2026an, dema ku ew bo Kanadayê hate dersînorkirin, bi awayekî navberî bi zorê xwarin lê dane xwarin. The Guardianê destnîşan kir ku ev yek dibe ku bibe yek ji dirêjtirîn bûyerên belgekirî yên xwarina bi zorê di bin çavdêriya ICEyê de.

Çolî, fîlmçêker û çalakvanekî ku parêzvaniya serxwebûna kurdan dike, di sala 2007an de ji Îranê bar kiribû Kanadayê û li Vancouverê bi cih bûbû. Çolî, îdia dikir ji ber çalakiyên xwe yên siyasî li Kanadayê gef lê hatine xwarin, di sala 2022an de ji bo serlêdana penaberiyê çûbû DYAyê.

Serlêdana penaberiyê ya Çolî di sala 2024an de hat redkirin, lê biryarnameyeke parastinê hat derxistin ku rê li ber deportkirina wî bo Îranê digirt. Çolî, ku bi destûra kar li Los Angelesê dijiya û beşdarî kontrolên birêkûpêk ên ICE dibû, di 25ê Sibata 2025an de di dema kontrolê de hat binçavkirin.

Wî dest bi greva birçîbûnê kir

Çolî, ku di destpêkê de biribû navenda binçavkirinê ya koçberiyê ya Desert View Annex li Kalîforniyayê, di 24ê Adarê de ji bo protestokirina şert û mercên binçavkirina xwe û nezelaliya derbarê doza wî ya koçberiyê de dest bi greva birçîbûnê kir.

Di daxuyaniyeke ku pêşkêşî dadgehê kir de, Çolî diyar kir ku wî hewl nedaye xwe bikuje û ku ew greva birçîbûnê wekî tekane rêbaza protestoyê ya berdest ji bo xwe li dijî muameleya xerab dibîne.

Çolî paşê ji ber ku pêdivî bi lênêrîna tenduristiyê ya berfirehtir hebû, bo navenda binçavkirina koçberan a Port Isabel a li Teksasê hate veguhestin; li wir, ew di bin çavdêriya bijîjkî de di hucreyeke yek kesî de hate bicihkirin.

Di 23ê Gulana 2025'an de, Wezareta Ewlehiya Navxweyî ya DYAyê û ICEyê ji dadgeheke federal destûr xwest ku li ser Çolî destwerdana bijîjkî ya mecbûrî pêk bînin. Tomarên dadgehê nîşan didin ku serlêdan ji aliyê Dadger Rolando Olvera ve li Dadgeha Navçeyî ya DYAyê ya ji bo Herêma Başûr a Teksasê hatiye guhdarîkirin.

Roja din, Olvera bêyî rûniştin biryarek derxist ku Çolî bi zorê were xwedîkirin. Di dema vê pêvajoyê de, ku nêzîkî heşt mehan dom kir, daxwaza Çolî yê ku parêzerek wî tunebû, ya ji bo tayînkirina parêzerekî jî hat redkirin. Dadger paşê çend caran biryarên ku destûr didan van proseduran dirêj kirin.

Boriyek bi pozê wî ve heta zikê wî hat danîn

Li gorî îfadeya Çolî, gardiyanên girtîgehê dest û lingên wî girêdan da ku wî bi navînî li ser nivînê saxlem bikin. Piştre, karmendên tenduristiyê xwarina şil bi rêya lûleyekê ku ji pozê wî dihat, di qirika wî re derbas dibû û digihîşt mîdeya wî, pêşkêş kirin. Hat ragihandin ku ev prosedur di demên diyarkirî de rojê heta du caran dihat dubarekirin.

Çolî diyar kir ku dema lûle dihat danîn hundirê pozê wî birîndar bûye û piştî proseduran xwîn ji pozê wî hatiye. Wî her wiha îdia kir ku di dema yek ji proseduran de, lûle bi şaşîtî ber bi pişika wî ve hatiye arastekirin.

Tomarên dadgehê piştrast dikin ku Çolî ji werimîna sînusan, zirara qirikê û pirsgirêkên mîdeyê dikişand. Lêbelê, ji ber ku beşeke girîng a belgeyan ne di qada giştî de ye û karmendên tenduristiyê yên têkildar şîrove nekirine, hin hûrgiliyên ku ji aliyê Çolî ve hatine dayîn, nekarîn serbixwe werin piştrastkirin.

Çolî diyar kir ku pêvajoya xwarina bi zorê hem ji aliyê fîzîkî û hem jî ji aliyê psîkolojîk ve bandoreke giran li ser wî kiriye, û got, "Vê yekê ez ji aliyê derûnî ve şikandim."

ICE ev kiryar parast

Wezareta Ewlekariya Navxweyî ya DYAyê, ku ICE pê ve girêdayî ye, li ser pirsên derbarê doza taybet a Çolî de bersiv neda. Di daxuyaniyeke giştî de ku li ser navê wezaretê hat weşandin, hat gotin ku mafê kesane yê redkirina dermankirina bijîşkî di şert û mercên guncaw de tê rêzgirtin.

Di daxuyaniyê de hat gotin ku destûra destwerdana bijîjkî ya mecbûrî dikare ji dadgehê were xwestin dema ku rîska mirinê an zerareke mayînde hebe, an jî dema ku hincetên din ên girîng ên yasayî û operasyonel hebin. Hat îdiakirin ku prosedurên weha tenê li ser bingeha desthilata yasayî û di bin çavdêriya pisporên tenduristiyê de tên meşandin.

Lêbelê, belgeyên ku ji aliyê ICEyê ve ji dadgehê re hatin pêşkêşkirin, îdia kirin ku greva birçîbûnê ya Çolî gefek li ser "ewlekarî û nîzam"a navendê ye û armanca wê têkbirina sîstema koçberiyê bû.

Pisporên bijîşkî û mafên mirovan van îdiayan red kirin. Dr. Chanelle Diaz a ji Navenda Bijîşkî ya Zanîngeha Columbia diyar kir ku destwerdana li ser Çolî dikare wekî îşkence were hesibandin. Dr Parveen Parmar, pisporê Rêxistina Bijîşkên ji bo Mafên Mirovan, her wiha amaje pê kir ku kesekî xwedî hişê saxlem mafê wî heye ku dermankirinê red bike.

Li gorî çavkaniyên Wezareta Ewlehiya Navxweyî yên ku The Guardian pê re axivî, ICE ji bo 18 kesên ku di navbera Çileya 2025an û 4ê Tebaxa 2026an de dest bi greva birçîbûnê kiribûn, biryara destwerdana bijîşkî ya mecbûrî da. Lêbelê, nehat eşkerekirin ku di çend ji van bûyeran de xwarina bi zorê bi rastî hatiye pêkanîn.

Çolî di 6ê Rêbendana 2026an de hate şandin Kanadayê, li wir ew ji nû ve gihîşt xwişk û birayên xwe yên ku li wir dijiyan. Çolî diyar kir ku, piştî demeke dirêj, wî dîsa dest bi xwarina xwarinên hişk kiriye, lê got ku pirsgirêkên fîzîkî û psîkolojîk ên ku wî jiyabûn, berdewam dikin.