Li Amedê keşfek dîrokî: 8 hezar û 800 sal berê hebû

RûpelNews - Bi destûra Wezareta Çand û Geşytaryê ya Tirkiyeyê, di dema kolandinên arkeolojîk ên ku li Qotê Ber Çem ê li navçeya Erxeniyê ya Amedê tên meşandin de, keşfek nû hatiye kirin.

Tîma kolandinê, bi pêşengiya Doç. Dr. Savaş Sarialtun ji Zanîngeha Çanakkale Onsekiz Mart, li beşa rojavayê wargehê atolyeyeke kaneyê ku dîroka wê vedigere salên 6900–6800 berî zayînê, derxist holê.

Di lêkolînên destpêkê de, li navenda kargehê 18 nimûneyên malakîtê û li kargehê û derdora wê ya nêzîk jî bi qasî 24-25 nimûne hatin tespîtkirin. Gava ku kolandin ber bi qadeke mezintir ve hatin berfirehkirin, li derdora wê herî kêm şeş çalên stûnan û li navenda wê jî qadeke xebatê ya bi keviran pêçayî hatin dîtin.

Çalên stûnan nîşan didin ku dibe ku qada hilberînê bi sîwanekê hatibe sergirtin û qada xebatê bi awayekî bi zanebûn hatiye çêkirin.

42 nimûneyên malakîtê hatin dîtin

Lêkolînên destpêkê 18 nimûneyên malakîtê li navenda atolyeyê û bi qasî 24-25 li atolyeyê û derdora wê ya nêzîk tespît kirin. Her ku kolandin ber bi qadeke berfirehtir ve pêş ketin, hejmara nimûneyên malakîtê yên hatin dîtin gihîşt 42yan.

Di nav tiştên hatin dîtin de ne tenê perçeyên malakîtê yên xav, lê herwiha perçeyên malakîtê yên nîv-çêkirî û çêkirî, morîkên sifirê û tiştên cûrbecûr ên sifirê jî hebûn.

Şopên qonaxên cuda yên hilberînê

Tiştekî balkêş bû ku kolandinan vedîtinên têkildarî qonaxên cuda yên hilberînê, ji madeyên xav bigire heta berhemên nîv temamkirî û temamkirî, hemû di heman deverê de eşkere kirin.

Van vedîtinan nîşan didin ku çalakiyên kaneê li Qotê Ber Çem ne tenê bi derxistin an bikaranîna madeyên xav sînordar bûn, lê belê hilberîn li deverên kar ên taybet pêk dihat.

Dîtinên girêdayî çanda Proto-Hassuna

Kolekên sala 2026an herwiha derbarê berdewamiya çandî ya wargehê de daneyên nû peyda kirin.

Di dema xebatên li herêma rojava de, heybetên bi kalîte yên ji çanda Proto-Hassuna, ku ji qonaxên destpêkê yên Serdema Neolîtîk a Seramîkê ne, hatin tespîtkirin. Kronolojiya teqez a vedîtinan, ku dîroka wan vedigere nêzîkî 6800–6600 berî zayînê dê bi rêya analîzên Karbon-14 û analîzên din ên arkeometrîk ên berdewam were diyarkirin.

Ji ber eşkerekirina qada hilberînê ligel taybetmendiyên wê yên mîmarî, dîtina madeyên xav û alavên ji qonaxên cuda yên hilberînê li heman cihî û şiyana belgekirina kargehê bi tevahî, ev vedîtin wekî yek ji vedîtinên herî girîng ên kolandinên Qotê Ber Çem yên sala 2026an tê dîtin. (DHA)