Îranê peyam da DYAyê: Me nû dest pê kiriye
RûpelNews - Di daxuyaniyekê de li ser hesabê xwe yê X, Qalîbaf got, "Em baş haydar in ku berdewamiya rewşa heyî ji bo Amerîkayê ne tehemûlkirî ye. Û me nû dest pê kiriye."
Wezîrê Derve Ebas Arakçî her wiha li ser rewşa Tengava Hurmuzê Amerîka hişyar kir û got, "Digel ku danûstandin bi saya hewldanên dîplomatîk ên Pakistanê pêş dikevin, divê Amerîka xwe ji kişandina dîsa nava xîçikê ji aliyê aktorên xerabkar ve dûr bixe. Divê Îmarat jî heman tiştî bike. Projeya Azadiyê, Projeyeke Neçariyê ye."
Trump di 4ê Gulanê de ragihandibû ku ew dê Projeya Azadiyê pêk bînin.
Projeya Azadiyê navê plana leşkerî ya DYAyê ye ji bo derxistina keştiyên bazirganî yên ku li Tengava Hurmuzê asê mane, ji herêmê di bin parastina deryayî de.
Artêşa DYAyê di 4ê Gulanê de ragihand ku du tanker di tengavê re hatine hevrêkirin. Şîrketa mezin a şîpanê Maersk piştrast kir ku yek ji keştiyên wê yên bazirganî yên bi ala DYAyê, di bin hevrêtiya artêşa DYAyê de ji tengavê derketiye.
Di vê navberê de, hikûmeta Îranê ragihand ku keştiyeke şer a Amerîkayê hatiye hedefgirtin û ew li tankereke Îmaratê xistiye. Her wiha diyar kir ku Îranê li tesîsa herî mezin a petrolê ya li ser axa Îmaratê xistiye.
Li dû vê geşedanê, Donald Trump di daxuyaniyekê de got ku heft "keştiyên bilez" ên Îranê hatine lêdan. Îranê ev yek red kir.
Hikûmeta Pakistanê, ku navbeynkariyê di navbera her du welatan de dike, banga pabendbûna bi agirbestê re kir.
Rewşa dawî ya li Tengava Hurmuzê
Fermandariya Navendî ya DYA'yê (CENTCOM) ragihand ku "keştiyên binavker ên mûşekî, zêdetirî 100 firokeyên baregehên bejahî û deryayî, cûrbecûr firokeyên bêmirov û 15,000 leşker" li cihê bûyerê ne ji bo pêkanîna Operasyona Azadiyê.
Fermandarê CENTCOMê Admiral Brad Cooper ragihand ku keştiyên ji 87 welatan li Tengavê asê mabûn.
Cooper diyar kir ku dê li tengavê rêyeke dualî were vekirin. Lêbelê, wî diyar nekir ka ev dê çawa were pêkanîn. Wî destnîşan kir ku pêkanîna vê yekê dê "pakêteke parastinê ya pir berfirehtir" hewce bike, ne tenê hevrêkirina keştiyan.
Saetan piştî ragihandina destpêkirina operasyoneke Amerîkayê, di 4ê Gulanê de, artêşa Îranê ragihand ku wê gule li "keştiyên şer ên dijmin ên amerîkî û siyonîst" reşandiye.
CENTCOMê bi lez îdiayên ku yek ji keştiyên şer ên Îranê ji aliyê du mûşekan ve hatiye lêdan, red kir.
Li gorî CENTCOMê, Îranê mûşekên kruwayzê hem li keştiyên şer ên amerîkî û hem jî li keştiyên bazirganî yên bi ala Amerîkayê re avêtin. Êrîşên li ser keştiyên bazirganî bi bikaranîna firokeyên bêmirov û keştiyên biçûk hatin pêkanîn.
Li gorî Rêxistina Deryavaniyê ya Navneteweyî, saziyeke girêdayî NY, ji destpêka pevçûna bi Îranê re, texmînî 20 hezar deryavan û 2 hezar keştiyên bazirganî li Tengava Persê asê mane.
Fikar li ser bandora kêmbûna pêdiviyan û şert û mercên fizîkî li ser tenduristiya derûnî ya deryavanan zêde dibin.
Di navbera salên 2018 û 2021an de, wî hem ji bo Serokê berê Joe Biden hem jî ji bo Trump wek şêwirmend kar kir.
Grant Rumley, pisporê Rojhilata Navîn ku di navbera salên 2018 û 2021'an de hem şêwirmendiya Serokê berê Joe Biden û hem jî ya Trump kiribû, destnîşan kir ku misogerkirina derbasbûna hemû keştiyan ji bo tengavan dê "gelek, gelek zehmet" be.
Wî got, "Lihevkirina giştî ne li ser wê yekê ye ka dê pevçûn dest pê bike, lê belê li ser wê yekê ye ku dê careke din kengî dest pê bike."
Piştî geşedanên li ser tengavan, bihayên petrolê bi awayekî tund bilind bûn.
Bihayê petrola xam a Brent di nav çend deqeyan de piştî nûçeyê ji her bermîlekê zêdetirî 4 dolarî bilind bû û gihîşt 114 dolarî. Ev yek li gorî bihayê vekirina rojê zêdebûneke ji sedî 5 zêdetir nîşan dide.
Îranê ji destpêka şer di meha Sibatê de, derbasbûna li ser tengavê bi tundî sînordar kiriye.
Di vê navberê de, DYA ambargoyê li ser benderên Îranê datîne. (Çavkanî: BBC Tirkî)