Efxanistan: 'Heta ku hestî neşikên' lêdana jinan serbest e!

RûpelNews -

Yasaya cezayê ku ji aliyê Serokê Talîbanê Hibatullah Axundzade ve hatiye îmzekirin, sîstemeke çînî bi astên cuda yên cezayê diafirîne, li gorî ku sûcdar 'azad' e an 'kole' ye.

Heger mêr di rewşên 'tundiya zêde' de bibe sedema şikestin an birînên xuya, tenê dibe ku 15 rojên zîndanê li wî were birîn.

Wekî din, mêr dê tenê, heger jin bikaribe destdirêjiyê bi serkeftî li dadgehê îspat bike, were mehkûmkirin. Ji jinê tê payîn ku wek nîşana tundiya giran, birînên xwe bi temamî nixumandî nîşanî dadger bide.

Li gorî qanûnê, heger jinek dozê veke, divê mêrê wê an jî hevalbendekî mêr jî bi wê re biçe dadgehê.

Ji aliyê din ve, jineke zewicî ku bêyî destûra mêrê xwe serdana xizmên xwe bike, dê bi heta sê mehan bi hepsê were cezakirin.

Civak li ser çar çînan tê dabeşkirin

Xala 9an a qanûna nû civaka efxan li ser çar kategoriyan dabeş dike: zanyarên olî (ulema), elît (aşraf), çîna navîn û çîna jêrîn. 

Di bin vê sîstemê de, cezayê ji bo heman sûcê êdî dê ne di serî de li gorî cewher an giraniya sûc be, lê belê li gorî statuya civakî ya gumanbar were diyarkirin.

Li gorî qanûnê, heger alimekî olî yê Îslamê sûcekî bike, bersiv dê tenê bi şîretê sînordar be. Heger sûcdar ji elîtê be, encam dê gazîkirina dadgehê û şîret be. Ji bo kesên ji çîna navîn, ji bo heman sûcî dê ceza zîndan be. Lêbelê, ji bo kesên ji "çîna jêrîn", cezayê dê hem zîndan û hem jî cezayê laşî li xwe bigire. Ji bo sûcên giran, cezayê laşî dê ne ji aliyê saziyên sererastkirinê ve, lê ji aliyê melayên îslamî ve were cîbicîkirin.